Пратеник во албанскиот парламент суспендиран откако изнел доверлив документ

Парламентарниот Секретаријат за етика го прифатил барањето и му изрекол на Шехај максимална суспензија од 60 дена

Албанскиот пратеник и лидер на партијата „Можност“, Агрон Шехај, е суспендиран од работата на парламентарните комисии и пленарните седници во траење од 60 дена, по инцидент со доверлив документ за воен финансиски договор меѓу Албанија и Соединетите Американски Држави.

Не станувало збор за документ украден од разузнавачките служби, како што може да се заклучи од дел од насловите, туку за копија од договор за заем од 302 милиони долари за набавка на воена опрема. Документот бил ставен на увид во албанскиот парламент, но поради класифицираните информации пратениците можеле да го читаат само во посебна просторија и по потпишување изјава за доверливост. Било забрането копијата да се изнесува или репродуцира.

Според барањето на владејачката Социјалистичка партија, Шехај инсистирал да ја земе физичката копија, иако парламентарниот персонал го предупредил дека материјалот не смее да ја напушти просторијата. Владејачката партија тврди дека пратеникот го зел документот со сила и заминал, додека советничка која се обидела да го запре паднала по скалите и се повредила. Ова се наводи на Социјалистичката партија, а не правосилно утврдени факти во кривична постапка.

Парламентарниот Секретаријат за етика го прифатил барањето и му изрекол на Шехај максимална суспензија од 60 дена. Мерката значи дека тој во тој период нема да учествува во комисии и пленарни седници, но не претставува одземање на пратеничкиот мандат ниту кривична пресуда.

Социјалистите побарале случајот да биде доставен и до специјалното обвинителство СПАК. Во нивната пријава се наведуваат сомневања за незаконско преземање класифицирани информации, присвојување документ, попречување службено лице и евентуално прекршување на прописите за државна тајна. За постоењето на кривична одговорност може да одлучува обвинителството и судот, а не парламентарното мнозинство.

Случајот има и поширока политичка димензија. Парламентот треба да обезбеди пратениците да имаат доволен пристап до материјалите за кои гласаат, особено кога станува збор за задолжување од стотици милиони долари. Но пристапот до доверлив документ не значи право тој да биде изнесен надвор од контролираниот простор, доколку е законски класифициран.

Истовремено, власта треба да објасни зошто договор што создава значителна финансиска обврска за државата содржи толку широк степен на тајност и кои негови делови навистина мора да бидат заштитени. Класифицирањето не смее да стане механизам со кој се ограничува парламентарната контрола врз јавниот долг и воените набавки.

Затоа случајот не може да се сведе само на сликата на пратеник кој зема документ и бега. Во него се судираат две обврски: заштитата на чувствителните безбедносни информации и правото на парламентот да врши контрола врз договорите што ги ратификува. Однесувањето на Шехај е предмет на дисциплинска мерка и можна истрага, додека оправданоста и обемот на тајноста на договорот остануваат прашање на јавна и парламентарна отчетност.

е-Трн да боцка во твојот инбокс