Голема истрага на Ројтерс открива серија дијагностички пропусти и локални фактори кои овозможиле новата епидемија на ебола во Демократска Република Конго да се шири речиси три недели без да биде навреме откриена. До моментот кога здравствените власти го потврдиле вирусот, жариштето веќе прераснало во една од најголемите епидемии во земјата, со 246 сомнителни случаи и 80 смртни случаи во три здравствени зони.
Според истрагата, доцнењето на официјалната потврда било поврзано со употреба на лабораториски касети што не биле калибрирани за сојот кој се ширел на терен. Наместо да го препознаат сојот „Бундибуџо“, локалните тестови биле наменети за сојот „Заир“, кој бил причинител на најголем дел од претходните епидемии во Конго.
Погрешни тестови и мостри што патувале над 1.000 километри
Според двајца конгоански функционери запознаени со ситуацијата, локалните лаборатории во провинцијата Итури користеле апарати „GeneXpert“ со касети калибрирани за сојот „Заир“. Бидејќи првичните теренски тестови покажувале негативни резултати, медицинскиот персонал не прогласил тревога.
Мострите потоа биле испратени во националниот институт во Киншаса, оддалечен повеќе од 1.000 километри. Но, за време на транспортот тие не биле соодветно складирани ниту чувани на потребната температура, што дополнително го забавило процесот на идентификација на вирусот.
Така, во критичниот период кога брзата реакција можела да го запре ширењето, вирусот продолжил да се движи низ заедницата речиси незабележано.
Погребните обичаи ја забрзале заразата
Додека траел лабораторискиот и административен вакуум, еболата се ширела и преку локалните погребни ритуали. Во дел од заедниците тие вклучуваат рачно миење на телото на починатиот и близок физички контакт со него, што е еден од најризичните начини за пренос на вирусот.
Светската здравствена организација нотира дека повеќе од 60 проценти од сомнителните случаи се регистрирани кај жени. Тоа укажува дека вирусот најмногу се пренесувал во домаќинствата, каде жените најчесто ја преземаат улогата на негувателки и се во близок контакт со болните.
Првиот регистриран случај била медицинска сестра која развила симптоми уште на 24 април. Голем дел од нејзините контакти починале пред да бидат ставени во изолација, што дополнително го проширило жариштето.
Здравствен систем притиснат од сиромаштија и конфликти
Оваа епидемија повторно ја покажа ранливоста на здравствениот систем во Демократска Република Конго, кој со години се соочува со недостиг на финансии, слаба инфраструктура и ограничени капацитети на терен.
Работата на здравствените тимови дополнително ја отежнуваат вооружените конфликти во регионот, тешко достапните населени места и високата мобилност на населението, особено во областите каде луѓето работат во локалните рудници за злато.
СЗО ја прогласи оваа епидемија за јавноздравствена итна состојба од меѓународен интерес. Ова е првпат ваков аларм да се вклучи за сојот „Бундибуџо“, што е особено загрижувачки бидејќи за овој тип на ебола во моментов нема одобрена вакцина ниту специфична терапија.
Кога доцнењето станува дел од кризата
Случајот во Конго покажува колку брзо една епидемија може да излезе од контрола кога лабораториските алатки не одговараат на вирусот, мострите патуваат предолго, а локалните обичаи и слабата здравствена инфраструктура создаваат дополнителен ризик.
Еболата е вирус што бара брза изолација, сигурна дијагностика и доверба меѓу здравствените работници и заедниците. Кога кој било од овие елементи ќе откаже, последиците се мерат во изгубени денови, нови жаришта и човечки животи.
