Актерката Весна Петрушевска стартува нова граѓанска петиција со која бара итни законски измени за побезбеден интернет за децата и посериозна институционална реакција на врсничкото насилство. Во објавата со која ја најави иницијативата, таа порача дека ѝ се потребни 10.000 потписи и дека не бара донации, туку јавна поддршка и потпис.
Петрушевска ја поставува иницијативата како реакција на сè почестите случаи на врсничко насилство и на начинот на кој социјалните мрежи, според неа, дополнително ја засилуваат агресијата меѓу младите. Во објаснувањето на петицијата таа наведува дека секојдневно сведочи на последиците од дигиталното насилство, кое ги остава децата без доволна заштита, без јасен систем на поддршка и без брза институционална реакција.
„Ова не е само мој уморен глас, туку крик за нашите деца и за нивната безбедност“, стои во текстот на иницијативата. Петрушевска повикува на обединување околу барањето за безбеден интернет, но и за кривична одговорност во случаи на врсничко насилство, оценувајќи дека досегашните мерки се недоволни и повеќе козметички отколку суштински.
Во објавата таа посочува и примери од други земји кои веќе воведуваат построги правила за користење социјални мрежи од страна на малолетници. Австралија е најстрогиот пример: од 10 декември 2025 година платформите мора да преземат разумни мерки за да спречат лица под 16 години да имаат профили, а казните за платформите можат да достигнат до 50 милиони австралиски долари, односно околу 33 милиони американски долари.
Франција уште во 2023 година донесе закон за т.н. „дигитално полнолетство“, со кој се бара платформите да проверуваат возраст и да обезбедат родителска согласност за деца под 15 години, а француските власти во 2026 година дополнително разговараат за уште построги ограничувања за пристап на деца под 15 години до социјални мрежи.
Данска, исто така, ја отвори темата на национално ниво. Премиерката Мете Фредериксен најави планови за забрана на социјалните мрежи за деца под 15 години, со можност родителите да дозволат пристап за деца од 13 години нагоре. Данската влада ова го поврзува со загриженоста за менталното здравје, концентрацијата и влијанието на дигиталните платформи врз детството.
Во САД, дел од сојузните држави се обидоа да воведат слични ограничувања. Флорида донесе закон со кој се забрануваат профили на социјални мрежи за деца под 14 години, а за тинејџери од 14 и 15 години се бара родителска согласност. Но, американските судови блокираа дел од ваквите мерки поради прашања поврзани со слободата на говор и уставните права, што покажува дека регулирањето на социјалните мрежи за малолетници е правно и политички чувствителна тема.
Петрушевска во својата објава нагласува дека иницијативата не е поврзана со собирање пари. Таа појаснува дека на платформата Change.org може да се појави опција за донација, но дека таа не бара и не прима средства. „Барам само ваша поддршка и потпис“, напиша таа, додавајќи дека петицијата треба да биде „црвено светло за сите политички партии“.
Иницијативата ја отвора пошироката дебата за тоа дали Македонија има доволно јасни механизми за справување со врсничкото насилство, особено кога тоа се прелева на интернет и станува јавно, трајно и тешко контролирано. Барањето на Петрушевска е државата да не го третира проблемот само како училишна дисциплина или семеен предизвик, туку како прашање на детска безбедност, дигитална заштита и законска одговорност.
Петицијата е достапна на следниот линк.
