Теснецот Ормус, една од најважните светски артерии за транспорт на нафта повторно се најде во центарот на глобалните тензии. И покрај ескалацијата на реториката и воените потези, од Вашингтон стигнуваат внимателно оптимистички сигнали дека дипломатскиот пат сè уште не е затворен.
Во услови на американска поморска блокада и предупредувања до сите бродови, без разлика на знамето под кое пловат, ризикот од поширока криза останува реален. Сепак, паралелно со демонстрацијата на сила, течат и интензивни дипломатски активности.
Пакистан како посредник: нова рунда разговори на повидок
Во Техеран денеска се очекуваат разговори меѓу ирански претставници и началникот на пакистанската армија, генерал Асим Мунир, кој во последните денови се наметнува како клучен посредник меѓу Техеран и Вашингтон.
Мунир веќе се сретна со иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, носејќи пораки од американската администрација. Иранската страна порача дека останува посветена на „промовирање мир и стабилност во регионот“, додека дипломатските канали преку Пакистан остануваат активни по пропаднатите разговори.
Белата куќа: „Се чувствуваме добро за можен договор“
Од Белата куќа велат дека постои реална можност за нов договор со Иран. Портпаролката Каролин Ливит изјави дека администрацијата на претседателот Трамп „се чувствува добро во врска со изгледите за договор“, но нагласи дека ништо не е официјално.
Според неа, евентуалната нова рунда разговори најверојатно би се одржала во Исламабад, каде што веќе се водеа преговори со учество на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс.
Во исто време, Белата куќа ги демантираше информациите за формално барање за продолжување на прекинот на огнот, нагласувајќи дека преговорите сè уште се во тек и дека администрацијата сака брз исход.
Воена реалност: блокада и пресретнати бродови
Додека дипломатијата се обидува да најде излез, воените активности не запираат. Централната команда на САД соопшти дека пресретнала ирански товарен брод кој се обидел да ја пробие блокадата.
Од таму наведуваат дека досега десет бродови биле вратени, а ниту еден не успеал да ја наруши блокадата, која започна во понеделникот.
Закани со санкции: притисок врз Кина и глобалните пазари
Американската администрација дополнително го засилува економскиот притисок, заканувајќи се со секундарни санкции за сите што купуваат иранска нафта.
Министерот за финансии на САД, Скот Бесент, порача дека земјите кои продолжуваат со вакви трансакции може да се соочат со сериозни последици. Посебно внимание е насочено кон Кина, која досега купуваше најголем дел од иранската нафта.
Вашингтон веќе испратил предупредувања до банки во Кина, Хонгконг, Обединетите Арапски Емирати и Оман, сигнализирајќи дека финансиските текови поврзани со Иран ќе бидат под лупа.
Предупредувања за хуманитарна криза
Поранешниот британски министер за надворешни работи, Дејвид Милибанд, предупреди дека доколку Ормускиот теснец не се отвори повторно, светот може да се соочи со сериозна хуманитарна криза – особено поради нарушување на снабдувањето со енергенси.
Ситуацијата во Ормус останува напната и непредвидлива. Од една страна, стојат воените закани, блокадата и економските санкции; од друга дипломатските напори и сигналите за можен договор.
Дали теснецот ќе стане симбол на нов глобален конфликт или на дипломатски пресврт – ќе зависи од следните потези на Вашингтон и Техеран. Во меѓувреме, светот внимателно го следи секој брод што поминува низ ова тесно, но пресудно морско грло.
