Швајцарски неуронаучници од Институтот ЕТХ во Цирих ја дешифрираа улогата на орексинските неврони во мозокот, откривајќи го механизмот што директно ја контролира нашата мотивација. Истражувањето објавено во списанието PNAS покажува дека овие специфични клетки постојано го пресметуваат односот помеѓу напорот и наградата. Ова откритие нуди сосема нов увид во процесот на донесување одлуки и потенцијално нови методи за третирање на депресијата и нарушувањата во исхраната.
Секојдневните избори, од одлуката да станеме од кревет до изборот помеѓу здрава храна и брз оброк, зависат од комплексна невронска пресметка. Орексинските неврони, сместени во хипоталамусот, делуваат како централен процесор кој ги проценува трошоците и користа од секоја дејност.
Кога мозокот се соочува со избор кој бара физички или ментален напор, овие клетки ја мерат вредноста на наградата наспроти потребната енергија. Доколку орексинскиот систем е потиснат, желбата за дејствување драстично опаѓа, дури и кога понудената награда е висока.
Истражувачкиот тим предводен од професорот Денис Бурдаков спроведе серија експерименти за да утврди како глувците избираат помеѓу две опции со различна тежина. Во тестовите, животните можеа да избираат помеѓу едноставно добивање мала количина шеќерна вода или совладување пречки за да стигнат до поголема награда.
Со помош на оптогенетика, техника што овозможува прецизно управување со неуроните преку светлина, научниците го блокираа орексинскиот систем. Резултатите покажаа дека без активни орексински неврони, животните редовно го избираа полесниот пат со помала награда, избегнувајќи го напорот.
Ова откритие има директна примена во човечката медицина, особено кај состојби каде мотивацијата е патолошки намалена. Загубата на волја за преземање какви било активности е еден од главните симптоми кај депресијата, анорексијата и разни невродегенеративни заболувања.
Разбирањето на хемиските и невронските механизми зад орексинот овозможува развој на таргетирани терапии. Наместо општо делување врз сите неуротрансмитери, идната медицина би можела прецизно да ја стимулира оваа неуронска мрежа за да ја врати природната можност за донесување одлуки.
