Омиш утрово го дочека со чад, изгорени автомобили, оштетени куќи и илјадници луѓе кои не знаат кога ќе можат да се вратат дома. Пожарот што во четвртокот вечерта, околу 20:15 часот, избувна кај Локва Рогозница, во текот на ноќта се прошири кон Омиш и стигна над градот, загрозувајќи куќи и други објекти. Силниот ветер дополнително го распламтуваше огнот и го менуваше неговиот правец, претворајќи го гасењето во исклучително сложена операција.

До утрото, размерите на кризата веќе беа јасни. Околу 2.000 луѓе биле евакуирани или евидентирани во прифатните центри, а во спортската сала „Рибњак“ во Омиш во текот на утрото се наоѓале околу 1.500 лица. Дел од локалните жители се засолниле кај роднини, а дел од туристите го напуштиле подрачјето. Црвениот крст обезбедил храна, вода, лекови и друга основна помош, а во прифатниот центар се приклучиле и голем број волонтери, меѓу кои фармацевти и медицински работници.

Но, зад бројката од 2.000 евакуирани стојат илјадници различни приказни. Луѓе кои во текот на ноќта ги напуштале домовите без да знаат дали ќе можат да се вратат. Туристи кои го напуштале Омиш со автомобили или со чамци. Семејства кои биле разделени. И жители кои утрото наместо вообичаениот поглед кон морето го дочекале со густ чад.

„Сè е задимено и воопшто не знам кој би можел да се врати и каде“, изјавила директорката на Црвениот крст на Омиш, Ана Штејскал, за Хрватското радио. Евакуираните ќе останат во прифатниот центар додека не се воспостави сообраќајот и додека пожариштата не бидат ставени под контрола.

36 повредени, седум во животна опасност

Пожарот не остави последици само врз просторот. Во КБЦ Сплит медицинска помош била пружена на 36 лица. По прегледите, 14 биле задржани во болница, а седум пациенти се на интензивно лекување и се животно загрозени. Кај повеќето од потешко повредените станува збор за изгореници, додека дел од пациентите побарале помош поради проблеми со дишењето предизвикани од изложеност на чад.

Болницата морала да ги активира сите расположливи тимови, а дополнително биле повикани и здравствени работници кои биле на годишен одмор. Размерите на приливот на пациенти покажуваат дека пожарот не бил само голем шумски или нискостеблест пожар, туку настан кој директно го погодил урбаното подрачје и населението.

На теренот, пак, пожарникарите цела ноќ се бореле со огнот. 157 пожарникари со 44 возила биле ангажирани во текот на ноќта, со сили пристигнати од повеќе делови на Хрватска. На пожариштето биле испратени дополнителни единици од Задарската, Шибенско-книнската, Дубровачко-неретванската, Копривничко-крижевачката, Крапинско-загорската и Бјеловарско-билогорската жупанија, како и од Загреб.

Тоа практично значи дека локалниот пожар за неколку часа прераснал во национална операција.

Ветерот станува најголемиот противник

Најголемиот проблем во текот на ноќта бил ветерот. Огнот се движел брзо, а правецот постојано се менувал. Во такви услови пожарникарите не се борат само со пламенот, туку и со постојаната опасност огнената линија ненадејно да се прошири кон нов објект или населено место.

Токму затоа пожарот кај Локва Рогозница и Омиќш бил опишан како исклучително сложен. Пламените јазици се движеле низ трева, ниска вегетација и борова шума, а близината на куќите дополнително го зголемила ризикот.

Сателитските снимки на системот OroraTech покажале колку брзо се развивала ситуацијата. Првата детекција била забележана во 20:38 часот, само дваесетина минути по официјалната дојава за пожарот, а до 23:41 часот бил регистриран кластер со околу 200 жаришта на поширокото подрачје меѓу Локва Рогозница и внатрешноста.

Овие податоци не значат дека секоја од детектираните точки претставува посебен пожар, но јасно покажуваат колку широка била огнената активност во текот на само неколку часа.

Канадерите полетаа, но пожарот на Пељешац ја промени ситуацијата

Утрото донесе нова надеж дека воздушните сили ќе помогнат во стабилизирањето на пожарот. Четири канадери биле испратени кон Омиш и околината, а нивните летови дури станале едни од најследените летови во светот на FlightRadar24. Илјадници луѓе во реално време го следеле движењето на противпожарните авиони.

Но, додека борбата кај Омиш сè уште траела, на хрватското крајбрежје се отворил уште еден сериозен фронт.

На Пељешац избувнал нов голем пожар, поради што канадерите биле пренасочени таму. Главниот пожарникарски командант Славко Тукаковиќ изјавил дека станува збор за многу сложен и голем пожар, а дополнително бил ангажиран и еден „Air Tractor“.

Така, утрото наместо да донесе едноставно засилување на силите кај Омиш, донесе нова распределба на ресурсите. Хрватска во ист момент мора да се справува со повеќе големи пожари на крајбрежјето.

Омиш без сообраќај, дел од градот без струја

Пожарот сериозно ја наруши и инфраструктурата. Поради опасноста од огнот бил прекинат сообраќајот на Јадранската магистрала кај Локва Рогозница, а сообраќајот бил ограничен и на Омишката обиколница во правец кон Макарска. Дел од Омиш останал без електрична енергија.

За туристички град кој во средината на август е преполн со посетители, тоа создава дополнителен проблем. Илјадници луѓе се наоѓаат во простор кој вообичаено е организиран за туристичка сезона, а не за масовна евакуација. Хотели, приватни сместувања, марини, патишта и плажи одеднаш стануваат дел од системот за справување со криза.

Значаен број туристи го напуштиле подрачјето, а некои заминале и со чамци. За оние кои останале, прашањето утрово не е кога ќе продолжи одморот, туку кога повторно ќе можат безбедно да се вратат во своите соби и домови.

Штетата допрва ќе се брои

Отворениот пламен на дел од подрачјето е ставен под контрола, но тоа не значи дека опасноста е завршена. По голем пожар следува фазата на догасување, пребарување на теренот и обезбедување на жариштата. Токму во оваа фаза пожарникарите мора да спречат повторно активирање на огнот.

Материјалната штета веќе е видлива. Изгорени се куќи, автомобили и пловила, а бројот на оштетени објекти и вкупната површина на пожарот допрва треба прецизно да се утврдат. И токму тука завршува првата, најдраматична ноќ од оваа приказна, но не и кризата.

Омиш сега има две задачи: да ги заштити луѓето кои сè уште се во опасност и постепено да го врати градот во нормала. За илјадниците евакуирани, тоа враќање ќе зависи од една работа која во моментов никој не може со сигурност да ја каже: кога огнот навистина ќе престане да биде закана.

А зад сликите од пламените јазици, канадерите и чадот над морето останува и една многу поголема слика. Ова е август на Медитеранот, период кога високите температури, сувата вегетација и силниот ветер создаваат услови во кои пожарот може за само неколку часа од локален инцидент да прерасне во криза што бара сили од целата држава.

Омиш утрово можеби изгледа како град кој преживеал една страшна ноќ. Но за пожарникарите, спасувачите и луѓето кои сè уште чекаат да се вратат дома, битката сè уште не е целосно завршена.