На 23 јуни ширум светот се одбележува Меѓународниот олимписки ден, датум кој го означува основањето на Меѓународен олимписки комитет во Париз во 1894 година. Но, повеќе од еден век подоцна, Олимпиското движење претставува многу повеќе од спортска организација. Тоа е глобален културен и политички феномен што ги поврзува прашањата за национален идентитет, дипломатија, еднаквост и општествена мобилност.
Кога францускиот педагог и визионер Пјер де Кубертен ја обновил идејата за Олимписките игри кон крајот на 19 век, неговата цел не била само спортска. Тој верувал дека натпреварувањето меѓу младите од различни земји може да биде алатка за мир и меѓусебно разбирање во Европа која тогаш била обременета со национализми и конфликти. Денес, иако Олимписките игри се огромен медиумски спектакл вреден милијарди долари, оваа идеја сè уште е дел од нивниот официјален наратив.
Но Олимпијадата отсекогаш била и огледало на светот. Од бојкотите за време на Студената војна, преку протестите за човекови права, до дебатите за родова еднаквост и учеството на спортисти бегалци, Олимписките игри покажуваат дека спортот никогаш не постои изолиран од политиката и општеството.
За малите држави, пак, Олимписките игри имаат уште едно значење, тие се ретка можност за глобална видливост. Додека големите спортски сили се натпреваруваат за доминација на табелата со медали, земји со мал број жители често го мерат успехот преку самото присуство на најголемата спортска сцена во светот.
Тука се отвора и македонската приказна. Од независноста наваму, Македонија учествува на Олимписките игри како самостојна држава од 1996 година. Иако земјата нема богата колекција олимписки медали, нејзиното присуство е значајно од перспектива на спортскиот и националниот идентитет. За држава со нешто повеќе од 1,8 милиони жители, секој олимписки настап претставува можност за меѓународна афирмација и инспирација за нови генерации спортисти.
Ова се сите медали кои се освоени од македонски спортисти од тогаш до сега
Медали за независна Македонија (од 1996 година па наваму)
Дејан Георгиевски – Токио 2020, Таеквондо (категорија над 80 кг). Ова е најголемиот успех за независна Македонија.
Магомед Ибрагимов – Сиднеј 2000, Борење (слободен стил, 85 кг). Првиот медал за независна Македонија, донесен од натурализираниот борач со потекло од Дагестан.
Медали како дел од СФР Југославија (1956 – 1988)
Во овој период, спортистите од тогашна СР Македонија освоија вкупно 11 медали во поединечни и екипни спортови:
Златни медали
Благоја Видиниќ – Рим 1960, Фудбал (како голман на југословенската репрезентација).
Шабан Трстена – Лос Анџелес 1984, Борење (слободен стил, мува категорија). Трстена е еден од најмладите олимписки шампиони во историјата на борењето (со само 19 години).
Сребрени медали
Благоја Видиниќ – Мелбурн 1956, Фудбал.
Благоја Георгиевски – Буштур – Монтреал 1976, Кошарка.
Реџеп Реџеповски – Лос Анџелес 1984, Бокс (мува категорија).
Шабан Трстена – Сеул 1988, Борење (слободен стил).
Стојна Вангеловска – Сеул 1988, Кошарка (како капитен на женската кошаркарска репрезентација).
Бронзени медали
Аце Русевски – Монтреал 1976, Бокс (лесна категорија).
Шабан Сеиди – Москва 1980, Борење (слободен стил, лесна категорија).
Шабан Сеиди – Лос Анџелес 1984, Борење (слободен стил, велтер категорија) – освојувач на два олимписки медали.
Милко Ѓуровски – Лос Анџелес 1984, Фудбал.
Олимпискиот ден е и добра можност да се потсетиме на една помалку позната статистика. Денес на Олимписките игри учествуваат повеќе од 200 национални олимписки комитети, што е повеќе од бројот на земји членки на Обединетите нации. За многу народи и територии, олимпиското знаме е еден од ретките начини нивниот идентитет да биде препознаен на светската сцена.
Во време кога спортот сè повеќе е поврзан со пари, маркетинг и глобални брендови, Олимпискиот ден потсетува на една постара идеја – дека вредноста на спортот не се мери само со освоени медали. За многу луѓе и многу мали земји, олимпискиот сон сè уште значи нешто многу поедноставно: можност да се биде виден, признаен и дел од светска приказна поголема од самиот натпревар.
