Длабоко под далечната, невидлива страна на Месечината е лоцирана огромна маса од невообичаено густ материјал, за кој научниците претпоставуваат дека е метален остаток од астероидот што пред милијарди години го создал најголемиот зачуван ударен басен на земјиниот сателит. Оваа гравитациска аномалија е откриена под басенот Јужен Пол-Ејткен, гигантска вдлабнатина широка околу 2.000 километри, која не може директно да се набљудува од Земјата.
Според прецизните научни пресметки, скриената подземна маса тежи неверојатни 2,18 милијарди милијарди килограми и се протега до длабочина од околу 300 километри под површината. Нејзината тежина и густина се толку масивни што буквално го повлекуваат дното на целиот басен надолу за приближно еден до два километри, менувајќи ја неговата топографија.
Истражувачите дошле до ова фасцинантно откритие со детално споредување на податоците за гравитацијата и топографијата на Месечината. За таа цел биле искористени мерења од сателитската мисија ГРАИЛ на НАСА, како и податоци од ласерскиот висиномер кој се наоѓа на Лунарниот извидувачки орбитер.
Како најочигледно објаснување за овој феномен се наметнува тезата дека густата маса содржи тешки метали како железо и никел, кои потекнуваат директно од јадрото на огромниот астероид што удрил во Месечината пред околу четири милијарди години. Напредните компјутерски модели покажуваат дека при толку силен космички судир, металното јадро на астероидот не потонало целосно кон центарот на Месечината, туку се распрснало и останало заробено во горниот дел од месечевата обвивка.
Сепак, постои и втора теорија според која аномалијата би можела да претставува исклучително голема концентрација на густи оксиди. Тие би можеле да бидат остаток од периодот кога младата Месечина била целосно покриена со океан од растопена магма која со текот на времето се ладела и се стврднувала.
Истражувањето сè уште не нуди конечен и дециден одговор за потеклото на овој мистериозен материјал. Дополнителна загатка за научниците е фактот што аномалијата е поместена за околу 400 километри од самиот центар на басенот, што дополнително го усложнува прецизното објаснување за нејзиното настанување. Но, она што е сигурно е дека позицијата на оваа маса, која останала непроменета со милијарди години, докажува дека внатрешноста на Месечината во минатото била многу постудена и поцврста отколку што се веруваше досега.
Басенот Јужен Пол-Ејткен денес се смета за една од најважните локации за проучување на раната историја на нашиот Сончев Систем. За разлика од Земјата, каде древните траги од космички судири се одамна избришани поради тектонските поместувања, ерозијата и силната вулканска активност, Месечината служи како совршена временска капсула која ги зачувала доказите за судирите што ги обликувале планетите. Се очекува идните лунарни мисии и анализи на физички примероци од овој специфичен регион конечно да потврдат дали под површината навистина се крие срцето на еден древен астероид.
