Современите автомобили сè почесто бараат повеќе од механичка поправка и замена на делови. Нов сензор, контролна единица, па дури и користен оригинален дел може да бара електронско поврзување, кодирање или повторно програмирање. Затоа Европската Унија воведува попрецизни правила со кои независните автосервиси и производителите на дијагностичка опрема треба да добијат полесен пристап до информациите потребни за ваквите поправки.
Делегираната регулатива на ЕУ 2026/699 го уредува стандардизираниот и безбеден пристап до податоците од вградената дијагностика, позната како ОВД (OBD), како и до информациите за поправка и одржување на возилата.
Производителите ќе треба да обезбедат софтвер, интерфејси или технички информации што овозможуваат кодирање на варијанти, поврзување со соодветни заменски, обновени или повторно употребени делови, како и програмирање на контролните единици со оригинален софтвер според пропишаните процедури.
Зошто новите правила се важни за возачите?
Без соодветен пристап до техничките информации, сервисерот може физички да вгради нов дел, но автомобилот да не го препознае. Може да остане вклучено предупредувачко светло или одредена функција да не работи правилно.
Поширокиот и постандардизиран пристап до дијагностичките податоци би можел да го зголеми бројот на независни сервиси што се технички оспособени да завршат посложени поправки. Тоа, сепак, не значи дека секој сервис автоматски ќе добие пристап до сите функции, ниту дека сите поправки веднаш ќе поевтинат.
Новите правила предвидуваат и повеќе преодни рокови. Општиот датум за дел од софтверот и информациите е 23 декември 2026 година за опфатените понови типови возила, додека за одредени претходно хомологирани модели и функции се предвидени рокови во текот на 2027 година.
Пристапот може да вклучува автентикација, особено кога се менува софтверот или конфигурацијата на безбедносно чувствителни системи. Производителите, исто така, може да наплатуваат разумен и пропорционален надомест за одредени информации или проверки.
Што треба да провери возачот пред електронска поправка?
Пред посложена електронска поправка, возачите треба да прашаат дали сервисот има легален пристап до фабричките сервисни податоци, дали може да го изврши потребното електронско поврзување или калибрација и дали по завршувањето ќе добијат извештај од дијагностиката.
Особено внимание е потребно кај камерите, радарите, системите за сопирање, воздушните перничиња и контролните единици. Кај овие системи не е доволно само да се изгасне предупредувачкото светло. Потребно е да се потврди дека системот е правилно конфигуриран и дека нема активни грешки.
Како промените ќе се одразат врз регионот?
Регулативата на ЕУ има значење и за Европската економска област, додека нејзината непосредна примена во Црна Гора зависи од домашната правна рамка. Сепак, бидејќи голем дел од возилата и дијагностичките уреди се развиваат за европскиот пазар, промените би можеле посредно да влијаат и врз понудата на автосервиси во регионот.
Практичната корист нема да зависи само од бројот на достапни дијагностички уреди, туку и од обученоста на механичарите, ажурираниот софтвер и примената на безбедносни процедури. Главната цел е дигитализацијата на автомобилите да не ја претвори поправката во затворен процес во кој само производителот има пристап до неопходните информации. Поширокиот пристап може да ја поттикне конкуренцијата меѓу сервисите и повторната употреба на соодветни делови, но безбедносните системи и понатаму ќе бараат стручно работење.
За возачите останува важно да добијат потврда дека дефектот е правилно дијагностициран, поправката е документирана и системот е проверен пред автомобилот повторно да се врати на патот.
