Светската економска карта би можела значително да се промени во 2027 година. Додека најголемите европски економии се соочуваат со скромни стапки на раст, неколку земји од Блискиот Исток се очекува да забележат двоцифрено зголемување на бруто-домашниот производ (БДП). Според прогнозите на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), разликата меѓу најбрзорастечките и најбавните економии во светот ќе биде особено изразена.
На врвот на листата се Ирак, Катар и Кувајт, за кои се прогнозира раст поголем од 17 проценти. За споредба, Германија, Франција и Италија би можеле да забележат раст од околу еден процент или помалку.
Според анализата на „Вижуал капиталист“ (Visual Capitalist), заснована врз октомврискиот извештај на ММФ за светските економски изгледи, дури пет од десетте економии со највисок прогнозиран раст во 2027 година се наоѓаат на Блискиот Исток. Светската економија, во меѓувреме, се очекува да порасне за 3,4 проценти.
Ирак на прво место со прогнозирани 19 проценти раст
Според прогнозите на ММФ, Ирак би можел да биде најбрзорастечката економија во светот во 2027 година, со раст на БДП од 19 проценти. Веднаш зад него е Катар со 18,8 проценти, а третото место му припаѓа на Кувајт со очекуван раст од 17,1 процент.
Меѓу првите пет се и Гвајана, со прогнозирани 16,8 проценти, и Судан, со 15 проценти. Високи стапки на раст се очекуваат и во Бахреин, Уганда, Саудиска Арабија, Етиопија и Гвинеја.
Десетте економии со највисок прогнозиран раст се:
- Ирак – 19 проценти
- Катар – 18,8 проценти
- Кувајт – 17,1 процент
- Гвајана – 16,8 проценти
- Судан – 15 проценти
- Бахреин – 13,9 проценти
- Уганда – 9,9 проценти
- Саудиска Арабија – 7,9 проценти
- Етиопија – 7,8 проценти
- Гвинеја – 7,8 проценти
Сепак, високите проценти не значат автоматски и подобар животен стандард. За да се разбере што навистина стои зад овие прогнози, треба да се погледне и економската состојба во претходната година.
Економскиот раст делумно ќе биде закрепнување по големиот пад
Зад импресивните прогнози за Ирак, Катар и Кувајт се крие важна околност: очекуваното закрепнување по остриот пад на економската активност во 2026 година.
Според процените на ММФ, економијата на Ирак годинава би можела да се намали за 16 проценти, на Катар за 15,6 проценти, а на Кувајт за 16,7 проценти. Оттука, високите стапки на раст во 2027 година во голема мера би претставувале враќање на дел од претходно изгубеното производство, а не само нов економски напредок.
На пример, ако економијата на една земја се намали за 16 проценти во една година, а следната порасне за 19 проценти, таа приближно би се вратила на нивото пред падот.
Очекуваното закрепнување во овие земји зависи од нормализирањето на производството и извозот на енергенси, но и од повторното воспоставување на поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец. Поради големата зависност од нафтата и гасот, нивните економски резултати се особено чувствителни на геополитичките случувања и движењата на светските енергетски пазари.
Европа со раст од околу еден процент
Додека дел од земјите на Блискиот Исток се подготвуваат за силно економско закрепнување, прогнозите за најголемите европски економии се значително поскромни.
За Италија се предвидува раст на БДП од само 0,6 проценти, за Франција 0,7 проценти, а за Германија 1,1 процент. Велика Британија би можела да оствари раст од 1,2 проценти.
Меѓу европските економии со ниски прогнозирани стапки на раст се и Австрија со 0,9 проценти и Белгија со 1,1 процент. За еврозоната во целина се очекува раст од 1,2 проценти, додека американската економија би можела да порасне за 2,3 проценти.
Забавувањето на европската економија се поврзува со високите трошоци за енергија, притисоците врз индустриското производство и засилената конкуренција од кинеските производители. Дополнителен предизвик се и зголемените издатоци за одбрана и инфраструктура, кои создаваат притисок врз јавните финансии.
Гвајана – мала земја со огромен нафтен потенцијал
Посебно внимание привлекува Гвајана, јужноамериканска држава која во последните години бележи исклучително брз економски развој. Главниот двигател е проширувањето на производството на нафта од морските наоѓалишта, што значително ги зголеми производствените капацитети и извозот на земјата.
За 2027 година се прогнозира раст од 16,8 проценти, што ја позиционира Гвајана на четвртото место во светот. Сепак, големата зависност од нафтениот сектор значи дека економијата останува чувствителна на промените на светските цени на енергенсите.
Кои економии би можеле да забележат пад?
Според прогнозите на ММФ, само три економии би можеле да ја завршат 2027 година со негативен раст на БДП.
Најголем пад се очекува во Боливија, каде што економијата би можела да се намали за 1,5 процент. Следуваат Екваторијална Гвинеја со пад од еден процент и Хаити со намалување од 0,5 проценти.
Од друга страна, високи стапки на раст се прогнозираат и за неколку азиски економии. Виетнам би можел да порасне за 7,5 проценти, а Индија за седум проценти, што е значително над очекуваниот светски просек.
Поголем БДП не значи автоматски и подобар живот
Иако прогнозите покажуваат големи разлики меѓу економиите, важно е да се направи разлика меѓу растот на БДП и животниот стандард на населението. Растот на БДП покажува за колкав процент се зголемила вкупната економска активност во една земја. Но, тој не кажува директно колку заработуваат граѓаните, дали платите се зголемиле, колкава е инфлацијата или дали населението има поголема куповна моќ.
Земја со раст од 15 или 20 проценти не мора да биде побогата од земја со раст од еден процент. Првата можеби закрепнува од сериозен економски пад, додека втората веќе има многу повисоко ниво на развој и приходи по жител.
Затоа, економскиот раст треба да се анализира заедно со податоците за вработеноста, платите, инфлацијата и животниот стандард.
Прогнозите за 2027 година укажуваат дека најголемите стапки на раст би можеле да ги забележат земји што претходно претрпеле сериозни економски загуби, додека дел од најразвиените европски држави ќе продолжат со побавно темпо. Но, станува збор за проекции, а не за конечни резултати, чие остварување ќе зависи од геополитичките случувања, енергетските пазари и состојбата на светската економија.
Извор: анализа на Visual Capitalist
