Министерството за економија и труд денеска ја претстави новата потрошувачка кошница, а синдикатите веднаш го отворија прашањето што најмногу ги засега работниците: дали платите можат да ја покријат? Според пресметката што ја посочува претседателот на ССМ, Слободан Трендафилов, дури и за пониската, владина кошница, на семејство со две минимални плати му недостигаат 6.383 денари месечно.

Новата просечна потрошувачка кошница за август изнесува 58.475 денари. Министерот Бесар Дурмиши објасни дека таа ја следи остварената потрошувачка на домаќинствата, користејќи официјални статистички податоци и пазарни цени. Синдикалната кошница за истиот месец е околу 68.675 денари — разлика од приближно 10.200 денари меѓу двете пресметки.

Но, пониска бројка во нова пресметка не значи дека животот поевтинил за толку. Разликата произлегува од тоа што се мери и како се пресметува, а не од намалување на сметките што ги плаќаат граѓаните.

Според објаснувањето на Министерството, новата кошница опфаќа 11 категории трошоци. Во пресметката влегуваат статистички податоци, цени од осум градови, 23 пазари и повеќе трговски синџири. Дурмиши нагласува дека целта е да се прикаже потрошувачката, а не да се минимизираат потребите на граѓаните. И според оваа методологија, августовската кошница е повисока од јулската за 29 денари.

Трендафилов, пак, во изјава за „Слободен печат“, реагира дека владината кошница е објавена без согласност на Економско-социјалниот совет, иако од Министерството појаснија дека оваа кошничка се споделува со јавноста пред да биде усвоена на Економско социјалниот совет кој е закажан на 19 Октомври , а додтогаш институцијата ќе собере мислења и од јавноста и од сите засеганти страни и ќе биде ставена на гласање. Според него, работниците најдобро знаат колку им треба за да го поминат месецот, а расправата за методологиите не смее да го потисне барањето за повисоки плати.

„ССМ од 2011 година пресметува вредност на Синдикална минимална кошница која и тогаш и денес покажува не колку средства се потребни за да се преживее, туку покажува дека не се живее ни со толку“, вели Трендафилов.

Неговата главна забелешка е дека и новата владина пресметка покажува недостиг во семејниот буџет. Ако две минимални плати не ја покриваат ни неа, тогаш спорот околу висината на кошницата не го отстранува проблемот со ниските примања.

„Наместо да се намалува вредноста на Синдикалната минимална кошница за 19,5 проценти до владината просечна кошница, потребно е да се зголемат платите за 19,5 проценти доколку се имаше желба да се помогне на работниците“, порачува тој.

Процентот од 19,5 е дел од синдикалната порака. Тој не треба да се чита како потврден процент на поевтинување, ниту како директна разлика меѓу наведените августовски износи.

Во меѓувреме, податоците што ги наведува ССМ покажуваат дека синдикалната кошница во септември достигнала 69.432 денари. Тоа е за 757 денари повеќе од август и за 4.355 денари повеќе од септември минатата година. Од јануари до септември годинава пораснала за 3.019 денари. Септемврискиот износ, сепак, треба да се разликува од августовската пресметка што денеска ја презентираше Министерството.

Зад расправата за двете кошници стои суштинска разлика: колку едно домаќинство троши и колку му е потребно не мора да биде исто. Потрошувачката е ограничена и од приходите. Семејство може да потроши помалку затоа што одложило купување обувки, лекарски преглед или поправка во домот. Во таков случај, понискиот расход сам по себе не покажува дека потребата исчезнала.

Затоа новата кошница може да биде корисен показател, но не е доволна сама да одговори дали граѓаните живеат достоинствено. За тоа е потребно да се види што можат да платат со своите приходи и од што мораат да се откажат.

А за домаќинство на кое и според пониската пресметка му недостигаат над 6.000 денари, најважниот одговор ќе биде дали следниот месец ќе може да покрие повеќе потреби со својата плата.