Албанскиот премиер Еди Рама денеска, 20 октомври, постави столици пред зградата на Владата во Тирана, повикувајќи ги студентите на разговор. Но, наместо да седнат на преговарачка маса, демонстрантите ги превртеа столиците и го отфрлија повикот за дијалог, испраќајќи порака дека бараат оставка, а не нови политички ветувања.
Симболичната сцена се случи во момент кога Албанија ја потресе уште една вест – Специјалното обвинителство ги формализираше обвиненијата против поранешната вицепремиерка и министерка за инфраструктура Белинда Балуку, една од највлијателните соработнички на Рама.
Така, додека на улиците се бара политичка одговорност, правосудните институции отвораат нова фаза во случајот што веќе подолго време предизвикува политички потреси во земјата.
Студентите ги превртеа столиците: „Не сакаме дијалог, ослободете ги приведените“
Премиерот претходно преку социјалните мрежи порача дека е подготвен за разговор со младите во секое време и на секое место, дури и пред владината зграда. Сепак, нагласи дека на разговорите не се добредојдени оние што учествувале во насилство и не се оградиле од него.
Пред Владата беа поставени столици со натпис „Дијалог“, но одговорот на демонстрантите беше категоричен.
„Не прифаќаме дијалог! Ослободете ги студентите! Без оставка нема да запреме!“, извикуваа младите, кои ги превртеа столиците пред владината зграда.
На денешните протести им се приклучија и универзитетски професори и наставници, кои маршираа од Политехничкиот универзитет до седиштето на Владата во знак на солидарност со студентите.
Професорите побараа прекин на полициското насилство и ослободување на приведените демонстранти, оценувајќи дека повикот за дијалог доаѓа во атмосфера на сериозно нарушена доверба меѓу младите и институциите.
Обвиненија за корупција во договори вредни над 200 милиони евра
Истовремено, Специјалното обвинителство на Албанија ги формализираше обвиненијата против Белинда Балуку, поранешна вицепремиерка и министерка за инфраструктура.
Според „Ројтерс“, случајот се однесува на два градежни договора од 2021 година, чија вкупна вредност надминува 200 милиони евра.
Балуку се соочува со обвиненија поврзани со нарушување на еднаквоста на учесниците во јавните тендери, пасивна корупција и перење пари.
Таа беше разрешена од функцијата во февруари годинава, а претходниот обид во парламентот да ѝ биде одземен имунитетот, со што би се овозможило нејзино апсење, не успеа.
Поранешната вицепремиерка претходно ги негираше обвинувањата. Обвиненијата допрва треба да бидат разгледани во судска постапка и не претставуваат утврдена вина.
Сепак, политичката тежина на случајот е значајна бидејќи станува збор за функционерка која со години беше дел од најтесниот круг на власта.
Новите обвиненија дополнително ја отвораат дебатата за транспарентноста на јавните набавки, управувањето со државните средства и политичката одговорност на високите функционери.
Од студентски бунт до поширока политичка криза
Протестите во Албанија, кои во последните денови прераснаа во насилни судири со полицијата, започнаа од пошироко незадоволство поради спорен туристички проект, а потоа добија силна студентска поддршка.
Младите посочуваат на високите трошоци за образование, лошите услови на универзитетите, корупцијата и недостигот од економска перспектива.
Демонстрациите прераснаа во пошироко антивладино движење, во кое учествуваат средношколци, студенти, професори, еколошки активисти и други граѓани.
Во изминатите денови беа регистрирани судири со полицијата, употреба на солзавец и водени топови, повредени лица, приведувања и оштетувања на јавни и приватни објекти.
Рама ги осуди насилните инциденти и одби да поднесе оставка, обвинувајќи ги политичките противници за поттикнување на немирите.
Опозицискиот лидер Сали Бериша, пак, ги повика граѓаните да им се приклучат на протестите, обвинувајќи ја владата за прекумерна употреба на полициска сила.
Според анализите на дел од албанските медиуми, протестното движење нема единствен политички лидер и во голема мера се организира преку младите и социјалните мрежи.
Ова претставува дополнителен предизвик за власта, бидејќи незадоволството не е ограничено само на една политичка партија или организирана опозициска структура.
Рама инсистира на разговор, младите бараат политичка одговорност
Албанскиот премиер се обидува да ја претстави понудата за разговор како можност за мирно решавање на кризата.
Но, демонстрантите сметаат дека дијалогот нема смисла додека нивните колеги се приведени и додека не се утврди одговорноста за полициското постапување.
Во меѓувреме, случајот Балуку дополнително ја засилува дебатата за корупцијата во државните институции.
Иако обвиненијата против поранешната вицепремиерка и студентските протести се одвоени процеси, нивното временско совпаѓање ја зголемува политичката тежина на актуелните случувања.
За студентите, прашањето веќе не е само подобрување на условите за образование. Нивните барања сè повеќе се поврзуваат со пошироките проблеми на корупцијата, институционалната одговорност и иднината на младите во Албанија.
Столиците станаа симбол на недовербата
Денешните настани во Тирана покажуваат колку е продлабочен јазот меѓу владата и демонстрантите.
Повикот за дијалог, кој според Рама треба да овозможи мирно надминување на кризата, беше одбиен од студентите, кои инсистираат на одговорност за полициското постапување и за политичките проблеми што ги истакнуваат.
Во ист ден кога столиците за разговор завршија превртени пред Владата, обвинителството отвори нова фаза во еден од најзначајните корупциски случаи поврзани со поранешни високи функционери.
Двата настана ја зголемуваат политичката неизвесност, додека останува отворено прашањето дали владата ќе успее да воспостави дијалог со демонстрантите.
