Додека најголемите технолошки компании во светот вложуваат милијарди долари во развојот на вештачката интелигенција, обичните граѓани и малите бизниси би можеле да се соочат со неочекувана последица – поскапи кредити и потешки услови за финансирање.

Ова е новата економска дилема со која се соочуваат американските Федерални резерви (ФЕД), објавува „Ројтерс“.

Инвестициите во вештачка интелигенција станаа еден од двигателите на американската економија, но истовремено создаваат дополнителен инфлациски притисок. Проблемот е што инструментите со кои централната банка се обидува да ја забави инфлацијата не влијаат подеднакво врз сите.

Додека компаниите како „Амазон“, „Епл“ и „Антропик“ продолжуваат со големи инвестициски проекти, домаќинствата што зависат од кредити и помалите компании се многу почувствителни на високите каматни стапки.

Зошто вештачката интелигенција може да ги зголемува цените?

Развојот на вештачката интелигенција не подразбира само нови апликации, четботови и дигитални асистенти.

Зад секој напреден AI-систем стои огромна физичка инфраструктура: дата-центри, сервери, високоперформансни чипови, електрична енергија, системи за ладење и градежни објекти.

Компаниите се натпреваруваат кој побрзо ќе изгради поголеми капацитети, а тоа ја зголемува побарувачката за опрема, енергија, материјали и специјализирана работна сила.

Кога побарувачката расте побрзо од понудата, цените можат да се зголемат.

На тој начин технологијата што на долг рок би можела да ги намали производствените трошоци, на краток рок придонесува за нивно зголемување.

Овој парадокс станува сè поважен за американската економија, која повеќе од пет години се обидува одржливо да ја врати инфлацијата на целта од два проценти.

Големите компании можат да трошат, малите мора да штедат

Најголемиот проблем е нерамномерното влијание на каматните стапки.

Кога инфлацијата е висока, централните банки вообичаено ги зголемуваат каматите за да ги направат кредитите поскапи, да ја намалат потрошувачката и да го забават растот на цените.

Но, овој механизам не функционира еднакво за сите.

Големите технолошки компании имаат огромни финансиски резерви, пристап до инвеститори и можност да финансираат дел од проектите од сопствените приходи.

Малите компании, напротив, честопати зависат од банкарски кредити за да купат опрема, да отворат нови работни места или да го прошират работењето.

Затоа, кога каматите растат, тие први ги одложуваат инвестициите.

Слична е состојбата и со граѓаните. Поскапите станбени кредити можат да го одложат купувањето прв дом, додека високите камати на кредитните картички го зголемуваат товарот врз задолжените домаќинства.

Така се создава необична економска ситуација: една индустрија продолжува да инвестира огромни средства, додека други сектори мора да ја намалуваат потрошувачката за да се смири инфлацијата.

Дали младите ќе ја платат цената на AI-револуцијата?

За младите генерации ова прашање има особено значење.

Оние што првпат влегуваат на пазарот на недвижности најчесто немаат голем сопствен капитал и зависат од станбени кредити.

Високите каматни стапки ја намалуваат нивната куповна моќ, бидејќи за истиот месечен износ можат да позајмат помалку пари.

Истовремено, младите претприемачи кои сакаат да основаат стартап или мала компанија можат да се соочат со повисоки трошоци за финансирање.

Ова не значи дека вештачката интелигенција директно ги поскапува сите кредити, ниту дека е единствената причина за инфлацијата.

Но, доколку големите инвестиции во AI придонесуваат инфлацијата да остане висока подолго време, тоа може да влијае врз одлуките на централните банки за каматните стапки.

Последиците тогаш се чувствуваат и во делови од економијата што немаат директна врска со развојот на вештачката интелигенција.

Федералните резерви пред тешка одлука

Според анализата на „Ројтерс“, американската централна банка се соочува со дилема како да ја намали инфлацијата без дополнително да го ослаби пазарот на трудот и секторите што веќе се соочуваат со финансиски притисок.

Претседателката на Федералната резервна банка на Кливленд, Бет Хамак, неодамна предупреди дека инфлациските притисоци се прошируваат и дека растот на цените повеќе не е ограничен само на енергијата.

Таа посочи дека зголемената побарувачка поврзана со вештачката интелигенција влијае и врз цените на електрониката и градежните активности.

Економистката Нела Ричардсон од компанијата ADP смета дека Федералните резерви имаат ограничен простор за дејствување.

Пазарот на недвижности веќе е ослабен, додека растот на платите не се смета за главен двигател на актуелната инфлација.

Тоа значи дека дополнителното затегнување на монетарната политика би можело посилно да ги погоди малите претпријатија и потрошувачите што зависат од задолжување.

ФЕД на состанокот на 27 и 28 октомври треба повторно да одлучува за каматните стапки, а пазарните очекувања засега се дека тие ќе останат непроменети.

Вештачката интелигенција ветува поголема продуктивност, но кој ќе има корист?

Технолошките компании тврдат дека вештачката интелигенција ќе ја зголеми продуктивноста, ќе ги автоматизира деловните процеси и ќе овозможи побрз економски раст.

На долг рок, таквите подобрувања навистина би можеле да придонесат за намалување на трошоците и цените во одделни индустрии.

Но, за да се постигнат тие придобивки, денес се инвестираат огромни средства во инфраструктура.

Токму тука се јавува противречноста: придобивките од AI-револуцијата може да се појавуваат постепено, додека трошоците за нејзината изградба се чувствуваат веднаш.

Дополнително, не сите компании ќе имаат еднаква можност да ја користат новата технологија.

Големите корпорации располагаат со финансиски и технички капацитети за брзо воведување напредни системи, додека малите бизниси честопати мора да ги одложат технолошките инвестиции поради недостиг од средства.

Технолошки напредок со нееднаква економска цена

Вештачката интелигенција веќе го менува начинот на кој луѓето работат, учат и комуницираат, но нејзините ефекти сè повеќе се чувствуваат и надвор од технолошкиот сектор.

За централните банки, предизвикот е да ја контролираат инфлацијата без да го задушат економскиот раст.

За компаниите, прашањето е како да останат конкурентни во време кога технологијата брзо напредува, а финансирањето е скапо.

За младите и граѓаните, пак, последиците можат да бидат многу поконкретни – од цената на станбениот кредит до можноста за отворање сопствен бизнис.

Најголемата дилема што ја отвора новата анализа е дали економијата може да го финансира брзиот развој на вештачката интелигенција без значителен дел од товарот да го префрли врз оние што не располагаат со милијарди долари.

Зашто, додека технолошките гиганти ја градат економијата на иднината, дел од граѓаните веќе се соочуваат со повисоката цена на задолжувањето во сегашноста.