Додека чекате автобус, пред спиење, за време на пауза или дури и среде разговор, раката речиси автоматски посегнува по екранот. Проверувате една порака, потоа следува кратко видео, уште едно видео, неколку фотографии и нова нотификација. Без да забележите, поминале дваесетина минути.

Психолозите ваквото однесување го поврзуваат со навиката за постојано проверување на дигиталните уреди, а проблемот станува особено изразен кога користењето на телефонот почнува да го нарушува сонот, работата или односите со другите луѓе.

Зошто е толку тешко да престанеме да скроламе?

Социјалните мрежи се дизајнирани да нудат постојано нова содржина.

За разлика од книга или телевизиска емисија, бесконечниот дигитален фид нема јасен крај. Секое движење на прстот носи ново видео, фотографија или информација.

Особено привлечна е непредвидливоста. Не знаете дали следното видео ќе биде досадно, смешно, возбудливо или изненадувачко.

Таквиот механизам може да го поттикне повторувањето на однесувањето, бидејќи секогаш постои можност следната содржина да биде поинтересна.

Тоа не значи дека секој што често го проверува телефонот има зависност. За проблематична употреба се зборува кога човек чувствува дека ја губи контролата и кога навиката почнува да има негативни последици.

Постојано внимание, а сè помалку концентрација

Американската психолошка асоцијација во своите анализи го користи поимот „постојани проверувачи“ за луѓето кои редовно ги следат пораките, електронската пошта и известувањата.

Во американско истражување од 2017 година, 43 проценти од испитаниците биле класифицирани во оваа категорија.

Постојаните прекини можат да го отежнат задржувањето на вниманието на една задача, особено кога работата или учењето бараат подолга концентрација.

Ако некој постојано го прекинува читањето за да провери известување, мора повторно да го насочи вниманието кон првичната задача.

Сепак, научните истражувања не даваат основа да се тврди дека самото скролање трајно го оштетува мозокот. Влијанието зависи од времетраењето, содржината, индивидуалните навики и тоа што користењето на телефонот заменува во секојдневието.

Зошто вечерното скролање е особено проблематично?

Еден од најчестите проблеми е користењето на телефонот непосредно пред спиење.

Многумина планираат да поминат само неколку минути на социјалните мрежи, но остануваат будни многу подолго.

Возбудливите, вознемирувачките или емотивните содржини дополнително го отежнуваат смирувањето пред сон.

Особено непријатна навика е таканаречениот doomscrolling – постојано читање негативни вести, кризи, војни и други вознемирувачки информации.

Кај некои луѓе ваквото однесување може да го засили чувството на загриженост, иако намерата првично била да останат информирани.

Како да ја вратите контролата?

Експертите препорачуваат промените да започнат со препознавање на моментите во кои телефонот автоматски се зема во рака.

Исклучувањето на непотребните нотификации, одредувањето периоди без телефон и избегнувањето социјални мрежи непосредно пред спиење можат да помогнат да се намалат прекините.

Друга корисна навика е свесно да се одлучи зошто се отвора одредена апликација.

На пример, ако целта е да се одговори на порака, по одговорот апликацијата може да се затвори, наместо автоматски да започне скролање.

Важно е и времето пред екран да не се гледа како единствен показател. Два часа поминати во учење, разговор со блиски или креативна работа не се исто што и два часа бесцелно прелистување содржини.

Проблемот не е самата технологија, туку губењето контрола врз нејзината употреба.

Во свет во кој речиси секоја апликација се натпреварува за нашето внимание, способноста свесно да го оставиме телефонот можеби станува една од најважните секојдневни дигитални вештини.