Есента носи убави бои, но и истата градинарска задача секоја година – што да правиме со насобраното лисје? Наместо да го собирате во вреќи и да го фрлате, можете да му дадете втора употреба. Со малку простор, влага и трпение, сувото лисје постепено се претвора во темен, растресит материјал познат како лисна мувла, односно разградено лисје, кое може да биде корисно за почвата.

Не е компост – и токму тука е разликата

За разлика од компостот, при правењето лисна мувла не се додаваат остатоци од храна или друг органски отпад. Потребни се само лисја, влага, воздух и време. Разградувањето е побавно отколку кај класичниот компост, а во процесот голема улога имаат габите и другите микроорганизми.

Според британското Кралско хортикултурно друштво, за целосно разградено лисје најчесто се потребни две или повеќе години. Ако лисјата претходно се иситнат, процесот може значително да се забрза, па материјалот за одредени намени може да биде готов и за шест до 12 месеци.

Зошто е добро за почвата?

Важно е да се знае дека разграденото лисје не е ѓубриво. Неговата главна вредност е во тоа што ја подобрува структурата на почвата. Помага таа подобро да ја задржува влагата и истовремено ја прави попроветрана.Тоа може да биде корисно и кај тешки глинести почви и кај песокливи почви.

Кога е целосно разградено, лисјето има темна, ронлива структура слична на шумската почва. Може да се внесе во градинарската почва или да се користи како прекривка околу растенијата. Како малч, може да помогне во задржувањето на влагата и да го отежне растењето на дел од плевелите.

Како да направите лисна мувла?

Не ви треба посебна опрема. Наједноставно решение е да направите едноставен сад од жичена мрежа во сенковит или полусенковит дел од дворот. Потребни се четири колци и мрежа со која ќе ги поврзете. За помали количества може да послужи и поголема вреќа со отвори за воздух или друг сад што овозможува проветрување.

Лисјето треба повремено да се проверува. Ако целосно се исуши, навлажнете го. За разлика од компостот, нема потреба постојано да го превртувате.

Еден трик го забрзува процесот

Пред да го складирате, добро е лисјето да го иситните со косилка или дробалка. Помалите парчиња побрзо се разградуваат, а воедно зафаќаат и помалку простор. Тоа е особено корисно ако имате мала градина и голема количина лисје.

Лисјето од даб, бука и габер е особено погодно за правење лисна мувла. Подебелото лисје, како она од јавор, платан или костен, се разградува побавно. Затоа е подобро прво да се иситни. Може да се користат и иглички од четинари, но за нив обично се потребни две до три години за целосно разградување.

Со лисјето кое покажува знаци на сериозни растителни заболувања треба да се биде повнимателен. Домашното разградување не мора целосно да ги уништи сите причинители на болести, па таквиот материјал е подобро да не се користи за домашна лисна мувла.

Кога е готово?

По околу една година, делумно разграденото лисје може да се користи како прекривка. Постарото и целосно разградено лисје е посоодветно за додавање во почвата. Процесот е бавен, но едноставен: наместо отпад, добивате материјал кој повторно се враќа во градината.

Затоа, следниот пат кога ќе го наполните дворот со есенски лисја, не мора првото решение да биде вреќата за отпад. Со малку простор и многу трпение, она што изгледа како градинарски отпад може да стане природен ресурс за почвата.