Стресот не влијае само на расположението. Кога сме под силен или продолжен притисок, телото активира биолошки одговор кој може да влијае и врз нивото на шеќер во крвта. Во таква ситуација се ослободуваат хормони на стрес, меѓу кои кортизолот и адреналинот. Нивната улога е да му обезбедат на организмот брз извор на енергија доколку треба да реагира на опасност или напор. Еден од начините на кој тоа се случува е зголемување на достапната глукоза во крвта.

Кај здрав човек, организмот има механизми со кои повторно ја воспоставува рамнотежата. Но, кај луѓето кои веќе имаат нарушена регулација на глукозата, како оние со дијабетес или преддијабетес, стресот може дополнително да ја отежне контролата.

Што се случува со кортизолот?

Кортизолот е еден од главните хормони во одговорот на стрес. Кога неговото ниво се зголемува, тој му сигнализира на организмот да стави повеќе енергија на располагање.

Тоа може да доведе до: зголемување на нивото на глукоза во крвта; промени во начинот на кој телото ја користи глукозата; намалена чувствителност на инсулин; зголемена инсулинска резистенција, особено при хроничен стрес; промени во регулирањето на инсулинот.

Но, хормоните не се единствената причина.

Кога сме под постојан притисок, почесто спиеме помалку, прескокнуваме оброци, јадеме повеќе високо преработена храна и се движиме помалку. Сите овие фактори можат да влијаат врз нивото на шеќер во крвта.

Кој треба да биде особено внимателен?

Влијанието на стресот може да биде позначајно кај луѓето кои веќе имаат дијабетес или преддијабетес. Кај лицата со дијабетес, периоди на силен стрес може да доведат до потешка контрола на глукозата. Затоа е важно терапијата да не се прескокнува, а мерењето на шеќерот да продолжи според препораките на лекарот.

Хроничниот стрес е особено проблематичен бидејќи не станува збор за краткотрајна реакција на организмот, туку за состојба која може да се повторува со недели или месеци.

Кога шеќерот станува причина за загриженост?

Високото ниво на шеќер во крвта може да предизвика силна жед, често мокрење, сува уста и кожа, замор и слабост. Многу висока глукоза, особено кај луѓе со дијабетес, може да биде сериозна состојба. Ако се појават повраќање, болка во стомакот, забрзано или отежнато дишење, изразена слабост, нарушена свест или здив со мирис на овошје, потребна е итна медицинска проценка.

Важно е и да се знае дека стресот сам по себе не значи дека некој има дијабетес. Преддијабетесот и дијабетесот се утврдуваат со лабораториски мерења, како глукоза на гладно, орален тест за толеранција на глукоза и HbA1c.

Како да се намали влијанието на стресот?

Не постои еден трик што може целосно да го „исклучи“ одговорот на организмот на стрес. Но, неколку едноставни навики можат да помогнат. Редовниот сон, умереното движење, редовните оброци и разновидната исхрана се важни за подобра регулација на глукозата. Корисни можат да бидат и техники за релаксација, медитација, вежби за дишење и време посветено на одмор.

Кај луѓето со дијабетес, овие навики се дополнување, а не замена за пропишаната терапија. Стресот е нормална реакција на организмот. Проблемот настанува кога станува постојан и почнува да влијае врз сонот, исхраната, движењето и целокупното здравје. Тогаш грижата за менталниот стрес станува и дел од грижата за физичкото здравје.