Европа има огромни заштеди, таленти и стартапи, но значаен дел од капиталот што би можел да го финансира нејзиниот технолошки развој заминува преку Атлантикот. Според претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, инвеститори од еврозоната имаат вложено повеќе од 440 милијарди евра во американски компании поврзани со вештачката интелигенција.
Европа не страда толку од недостаток на пари колку од проблемот каде тие пари завршуваат. Токму тоа е пораката што Лагард повторно ја испрати, предупредувајќи дека европските заштеди во значителен обем го финансираат развојот на американската вештачка интелигенција, наместо да се претвораат во капитал за европски технолошки компании.
Според неа, повеќе од 440 милијарди евра се вложени во американски компании од областа на АИ.
Разликата во резултатите е видлива и во бројот на значајни АИ модели. Лагард посочи дека во текот на минатата година САД создале 59 значајни модели, Кина 35, додека Франција и Обединетото Кралство по еден.
Европа штеди, Америка инвестира
Според анализите на Европската централна банка, домаќинствата во еврозоната во мај 2026 година имале речиси 10.000 милијарди евра во банкарски депозити. Тоа е околу една третина од нивните финансиски средства. Во САД, пак, домаќинствата релативно помал дел од богатството го чуваат во депозити, а поголем дел го вложуваат во акции и инвестициски фондови.
Во Европа околу 80 отсто од домаќинствата не поседуваат акции, обврзници или удели во инвестициски фондови. Наместо тоа, значаен дел од средствата се насочува кон недвижности. А оние европски инвеститори кои се подготвени да преземат поголем ризик често избираат американски технолошки компании наместо европски стартапи.
Така се создава необичен круг: европскиот капитал помага во финансирањето на технолошкиот раст во САД, додека Европа истовремено се обидува да изгради сопствена технолошка индустрија.
Америка го има хардверот, Европа ги има талентите
Според Лагард, САД располагаат со околу 75 проценти од глобалниот капацитет за вештачка интелигенција, додека Европа има околу пет проценти. Тоа, сепак, не значи дека Европа нема компании или луѓе способни да создаваат конкурентна технологија. Проблемот се појавува во моментот кога успешниот стартап треба да порасне.
Во раните фази европските стартапи можат да привлечат капитал споредлив со американските компании. Но, кога треба да се соберат стотици милиони или милијарди за глобална експанзија, разликата станува многу поголема.
Токму тогаш американските компании полесно доаѓаат до огромни инвестициски рунди, додека европските компании почесто бараат капитал надвор од континентот. Податоците на Европската инвестициска банка укажуваат дека во првите години од развојот разликата меѓу европските и американските компании не е драматична. Таа се зголемува во подоцнежната фаза, кога компаниите треба да растат брзо и да се натпреваруваат глобално.
Зошто европските инвеститори се повнимателни?
Една од причините е различниот однос кон ризикот. Американскиот пазар на ризичен капитал полесно привлекува огромни инвестиции во компании со неизвесна иднина, но со потенцијал да станат глобални лидери.
Европскиот финансиски систем е повеќе ориентиран кон банките. Регулативите, исто така, поставуваат ограничувања за дел од институционалните инвеститори, вклучително и пензиските фондови и осигурителните компании. Тоа го ограничува количеството капитал што може да се насочи кон високоризични инвестиции.
Покрај тоа, европските домаќинства традиционално повеќе се потпираат на банкарски депозити и недвижности отколку на акции и инвестициски фондови.
Кога европските стартапи стануваат американски
Проблемот стана уште повидлив по 2022 година. Пред растот на инфлацијата и каматните стапки, значаен дел од инвестициите во европски стартапи во фазата на брз раст доаѓаа од американски фондови за ризичен капитал. Со затегнувањето на финансиските услови, овој прилив се намали.
Последицата е дека дел од успешните европски стартапи се продаваат на американски компании или го преместуваат својот развој и деловното работење во САД. Според фондот за ризичен капитал „Лејкстар“, само во Германија разликата во финансирањето на компаниите во фазата на раст би можела да достигне околу 100 милијарди евра годишно до 2040 година.
Уште еден показател ја покажува разликата: од 100-те најголеми фондови за ризичен капитал во светот, 77 имаат седиште во САД. Меѓу нивните главни инвеститори се пензиски фондови, универзитетски фондации и други големи институционални инвеститори.
ЕУ се обидува да го запре одливот
Европската Унија веќе работи на мерки со кои би требало да се намали јазот – од промени во регулативата и подобрување на условите за инвестирање до создавање подобри услови за раст на европските технолошки компании. Но, проблемот не е само во законите. Европа мора да го реши и прашањето како огромните приватни заштеди да се претворат во инвестиции во компании што можат да растат глобално.
Затоа спорот околу европската АИ иднина не е само битка за подобар алгоритам. Тоа е и битка за капитал.
Кој има пари за да ги финансира чиповите, центрите за податоци, истражувањето, талентите и стартапите – тој има поголем простор да ја гради технологијата на следната деценија. А денес значаен дел од европските пари, според податоците што ги посочува ЕЦБ, продолжуваат да го финансираат технолошкиот раст од другата страна на Атлантикот.
Извор: „Форбс Србија“
