Новите евробанкноти ќе почнат да се произведуваат кон крајот на годинава, а Европската централна банка (ЕЦБ) засега нема определено датум по кој старите евра ќе престанат да важат.

Уште поважно – дури и кога новата серија ќе биде пуштена во оптек, старите банкноти нема веднаш да станат безвредни.

ЕЦБ наведува дека постојните евробанкноти постепено ќе се повлекуваат, а датумот кога ќе престанат да бидат законско средство за плаќање ќе биде објавен многу однапред. Но нивната вредност нема да исчезне: старите банкноти ќе може да се заменуваат кај националните централни банки на еврозоната без временско ограничување.

Тоа значи дека граѓаните нема да мора да ги трошат или менуваат старите евра веднаш штом ќе се појават новите.

Новите евра сè уште се во фаза на избор

Во меѓувреме, ЕЦБ е во завршната фаза од изборот на изгледот на новата серија евробанкноти.

Јавната анкета за десетте финални предлози за дизајн траеше од 23 јули до 21 септември 2026 година, а во неа учествуваа дури 9,96 милиони луѓе од еврозоната – околу 2,6 проценти од нејзиното население.

Интересно е што дури две третини од учесниците биле помлади од 35 години, што покажува голем интерес и кај помладите генерации за тоа како ќе изгледаат банкнотите што ќе ги користат во иднина.

Граѓаните избираа меѓу 10 предлози, кои се базираат на две теми – „Европска култура“ и „Реки и птици“.

Кој ќе го избере конечниот дизајн?

Конечната одлука ја носи Управниот совет на ЕЦБ, а се очекува да биде донесена кон крајот на 2026 година.

При изборот ќе бидат земени предвид резултатите од јавната анкета, но и резултатите од посебно истражување спроведено на репрезентативен примерок од населението на еврозоната, препораките на независното жири за дизајн и техничката процена на предлозите.

ЕЦБ засега нема да открива кој од десетте дизајни добил најмногу гласови. Деталните резултати ќе бидат објавени откако ќе биде донесена конечната одлука.

Од повеќе од 1.200 пријави до 10 финалисти

Процесот започнал многу порано. На конкурсот за новиот изглед се пријавиле повеќе од 1.200 кандидати, а во следната фаза биле избрани 25 дизајнери.

Тие подготвиле вкупно 39 предлози, од кои независното жири избрало 10 финални дизајни.

Уште претходно, повеќе од 365.000 Европејци учествувале во истражување за темите што би сакале да ги видат на идните банкноти. Токму врз основа на тој процес биле избрани двете теми што сега се наоѓаат во финалната фаза.

Кога ќе ги видиме новите банкноти?

Изборот на дизајнот не значи дека новите евра веднаш ќе се најдат во паричниците.

По конечната одлука на ЕЦБ ќе следуваат дополнителен развој, техничка подготовка и производство. Според актуелниот план, новите евробанкноти се очекува постепено да почнат да се појавуваат во оптек на почетокот на 2030-тите.

Новата серија ќе има подобрени заштитни елементи, а целта е банкнотите да бидат и поодржливи, попристапни и полесни за користење за различни категории граѓани.

И кога новите банкноти ќе пристигнат, нема да има нагла замена.

Старите и новите банкноти ќе циркулираат паралелно одреден период. Старите постепено ќе се повлекуваат од оптек, а ЕЦБ ќе го објави датумот на нивното престанување да бидат законско средство за плаќање многу однапред.

ЕЦБ потврдува дека старите евробанкноти ќе ја задржат својата вредност и ќе можат да се заменат кај националните централни банки на еврозоната неограничено време.

Затоа, ако имате стари евра во готовина, нема рок до кој во моментов треба да ги замените. Новата серија е сè уште во процес на избор, а до нејзиното појавување во оптек има уште неколку години.