Главоболката може да биде само непријатност што поминува за половина час, но и силна болка поради која човек не може да ги продолжи секојдневните активности. Иако многумина посегнуваат по истите лекови секогаш кога ќе ги заболи главата, не секоја главоболка има иста причина, ниту се третира на ист начин.

Невролозите предупредуваат дека правилното препознавање на видот на главоболката е важно за изборот на соодветна терапија. На пример, физичката активност може да помогне при тензиона главоболка, но кај мигрена може дополнително да ги влоши симптомите.

Според неврологот Фавад Мијан од медицинскиот центар „НеуроВелнес МД“ во Њу Џерси, постојат значајни разлики меѓу најчестите типови главоболки, но нивното разграничување не е секогаш едноставно. Мигрената, на пример, може да предизвика затнат нос, течење на носот и притисок во лицето, па понекогаш погрешно се толкува како синусна главоболка.

Неврологот Ела Акерман од институтот „Вирџинија Спајн“ објаснува дека мигрената може да активира реакции во синусите и да предизвика зголемено создавање слуз. Затоа, само врз основа на местото на болката не може секогаш да се утврди нејзината причина.

1. Тензиона главоболка: како стегач околу главата

Тензионата главоболка најчесто е поврзана со мускулна напнатост и стрес. Меѓу можните предизвикувачи се стегањето на вилицата, дехидратацијата, недостигот од сон и долгото седење пред компјутер во неправилна положба.

Кога подолго време седиме наведнати, мускулите на вратот и задниот дел од главата се изложени на дополнително оптоварување, што може да предизвика болка. Недоволниот внес на вода, исто така, може да придонесе за појава или влошување на симптомите.

Како да ја препознаете?

Овој вид главоболка најчесто се чувствува како притисок или стегање, односно како околу главата да е поставена тесна лента. Болката обично се јавува во пределот на слепоочниците и страничните делови на главата, а понекогаш се шири кон тилот, вратот и рамената.

Можно е да се појави и чувствителност на допир на кожата на главата, вратот и рамената. Болката може да трае од 15 до 30 минути, но кај некои луѓе продолжува со часови, па дури и со денови.

Што помага?

Првиот чекор е да се проверат секојдневните навики. Недоволното пиење вода, неквалитетниот сон и долгото седење без паузи можат да придонесат за појава на тензиона главоболка.

Физичката активност е една од препораките на неврологот Мијан, бидејќи движењето може да помогне во опуштањето на напнатите мускули и намалувањето на стресот. Може да помогне и краток одмор во тивка и затемнета просторија.

Ако овие мерки не се доволни, може да се разгледа употреба на лекови против болки што се издаваат без рецепт, доколку нема здравствени пречки за нивна употреба. За поблаги болки се споменува парацетамол, а за умерени болки и нестероидни антиинфламаторни лекови, како ибупрофен, напроксен или аспирин. Сепак, овие лекови имаат можни несакани ефекти и не се соодветни за секого.

2. Синусна главоболка: притисок околу очите и челото

Синусната главоболка е поврзана со воспаление на синусите, кое може да биде предизвикано од инфекција или алергиска реакција. Дехидратацијата и недостигот од сон можат дополнително да ги влошат симптомите.

Како да ја препознаете?

Најчесто се чувствува притисок во предниот дел на главата, над или под очите. Кај некои луѓе болката се засилува кога ќе ја наведнат главата напред. Може да биде блага, но и многу силна, а понекогаш се јавува како остра болка.

Покрај главоболката, можат да се појават и:

• општа слабост и малаксаност;
• зголемено создавање слуз во носот или грлото;
• течење или затнатост на носот;
• промени во сетилото за мирис.

Важно е да се знае дека симптомите на мигрена понекогаш наликуваат на синусна главоболка. Затоа, притисокот во лицето и затнатиот нос не се доволни за сигурно утврдување на причината.

Што помага?

Кај поблаги случаи може да помогнат нестероидни антиинфламаторни лекови. Ако лекарот утврди бактериска инфекција, може да препише антибиотик кога за тоа постои медицинска индикација. При изразена затнатост и воспаление може да препорача и кортикостероиден спреј за нос.

Доколку причината е алергија, лековите против алергија можат да ги ублажат симптомите. Понекогаш е потребно и алерголошко тестирање за да се открие конкретниот предизвикувач.

Ако се сомневате на инфекција на синусите, важно е да побарате лекарски совет. Занемарените инфекции во одредени случаи можат да доведат до дополнителни компликации.

3. Мигрена: многу повеќе од обична главоболка

Мигрената е сложено невролошко нарушување кое не се сведува само на силна главоболка. На нејзината појава влијаат генетската предиспозиција, хормоналните промени и промените во хемиските процеси во мозокот.

Кај жените, хормоналните промени во текот на менструалниот циклус можат да предизвикаат напади. Меѓу другите можни предизвикувачи се недостигот од сон, дехидратацијата и чувствителноста на одредени намирници.

Како да ја препознаете?

Симптомите се разликуваат од човек до човек, а кај некои луѓе предупредувачките знаци се појавуваат уште пред почетокот на болката. Тоа може да бидат необјаснив замор, зголемена чувствителност на звуци, вкочанетост на вратот или силна желба за одредена храна.

Кај дел од пациентите се јавува и таканаречена аура – привремени визуелни нарушувања, како светкавици или цикцак-линии во видното поле.

Болката најчесто се развива постепено, може да се појави на кој било дел од главата, но често е изразена само на едната страна. Се опишува како пулсирање или силен притисок, кој може да биде толку интензивен што целосно ги попречува секојдневните активности.

Мигрената може да биде придружена со:

• чувствителност на светлина, звуци и физичка активност;
• тешкотии со концентрацијата;
• изразен замор и раздразливост;
• гадење и повраќање;
• вртоглавица;
• зуење во ушите;
• заматен вид или светкавици пред очите;
• течење или затнатост на носот и притисок во лицето.

Во потешки случаи може да се појават и симптоми слични на мозочен удар, како нарушен говор или слабост на мускулите. Таквите симптоми бараат итна медицинска процена, бидејќи не треба автоматски да се припишуваат на мигрена.

Нападот обично трае најмалку неколку часа. По неговото завршување, некои луѓе чувствуваат исцрпеност и таканаречена мозочна магла – состојба во која размислувањето и концентрацијата се отежнати.

Што помага?

За разлика од тензионата главоболка, при мигрена физичката активност може да ја засили болката. Затоа се препорачува одмор во темна и тивка просторија, избегнување на силна светлина и бучава и обид за сон.

Кај некои луѓе помагаат и лекови против болки што се издаваат без рецепт. Но, ако нападите се чести, силни или го нарушуваат секојдневниот живот, лекар може да препише специфична терапија за мигрена.

За луѓето кои имаат чести напади постојат и превентивни терапии, кои можат да се земаат секојдневно или да се применуваат во одредени временски интервали. Во некои случаи се користат и инјекции со ботулински токсин, односно ботокс, на секои три месеци за намалување на зачестеноста и интензитетот на нападите.

Кога главоболката е причина за загриженост?

Не секоја главоболка бара итна медицинска помош, но постојат симптоми што не треба да се игнорираат. Лекарска консултација е потребна ако се појави нов вид главоболка, ако болките стануваат почести или не поминуваат и покрај промените во навиките и употребата на соодветни лекови.

Особено внимание е потребно ако главоболката е придружена со температура и треска што траат неколку дена, или ако редовно го буди човекот од сон. Главоболките што се јавуваат веднаш по будењето и се повлекуваат откако лицето ќе стане и ќе почне да се движи, исто така треба да се проценат од лекар.

Веднаш побарајте итна медицинска помош ако: почувствувате ненадејна, исклучително силна главоболка каква што никогаш претходно не сте имале; болката се појави нагло, како експлозија во главата; главоболката е придружена со нарушен говор, слабост на мускулите, конфузија или неможност за разбирање; имате проблеми со одењето, асиметрија на лицето или други знаци што можат да укажуваат на мозочен удар; се појават силна вртоглавица, повраќање или нарушувања на видот заедно со ненадејна и интензивна главоболка.

Препознавањето на видот на главоболката може да помогне во изборот на соодветен третман, но симптомите понекогаш се преклопуваат. Затоа, особено кога болката е нова, невообичаена, упорна или придружена со други симптоми, дијагнозата треба да ја постави лекар, а не да се потпира само на самопроцена.