лабоко под површината на Тихиот Океан, во една од најголемите потенцијални рударски зони на планетата, научниците откриваат нешто што досега речиси и не било познато. Во зоната на раседот Кларион-Клипертон, огромна област на дното на централниот Пацифик, истражувачите идентификувале 11.742 различни вируси.
Речиси 99 отсто од нив досега не биле документирани. Ова не значи дека научниците ги изолирале и лабораториски ги одгледале сите овие вируси. Нивното присуство и генетските карактеристики биле утврдени преку анализа на ДНК и РНК од примероци седимент.
Токму затоа студијата е важна: таа создава своевидна „снимка“ на вирусниот свет пред евентуалното започнување на големи рударски активности. Истражувањето е објавено во Nature Communications.
Една од најбогатите рударски зони на планетата
Зоната Кларион-Клипертон е огромна област на морското дно која содржи едно од најголемите познати наоѓалишта на полиметални конкреции. Овие необични формации, познати и како мангански конкреции, се создаваат исклучително бавно, додека манганот и други метали се таложат околу мало јадро – парче школка, карпа, заб или друг микроскопски материјал.
Во нив може да се најдат манган, кобалт, никел, бакар и други метали важни за современата индустрија и производството на електроника. Токму затоа неколку земји интензивно го истражуваат регионот со идеја еден ден таму да започне длабокоморско рударење.
Меѓународната управа за морското дно досега издала 31 договор за истражување на минерални ресурси во длабокото море, од кои 17 се однесуваат на зоната Кларион-Клипертон.
Но, конкрециите не се само потенцијална руда. Тие се и физичка основа на екосистемите на морското дно. На огромните површини покриени со ситен седимент, овие цврсти формации создаваат површини на кои се развива живот.
Вируси што го „управуваат“ невидливиот екосистем
Научниците земале примероци од седимент во 2023 и 2024 година, а потоа од нив извлекле ДНК и РНК за секвенционирање. Резултатот открил огромна разновидност на вирусни геноми, со многу малку преклопување со вирусите претходно пронајдени во други делови од длабокото море. Особено интересно е што многу од идентификуваните вируси изгледа дека се специјализирани за инфицирање прокариоти – бактерии и археи.
Тие микроорганизми можеби се микроскопски, но имаат огромна улога во функционирањето на океанските екосистеми. Учествуваат во кружењето на јаглеродот, азотот, фосфорот, сулфурот и металите. Вирусите можат да влијаат врз нивниот метаболизам и начинот на кој преживуваат.
Истражувачите дури пронашле индикации дека дел од овие вируси можат да бидат поврзани со механизмите со кои микроорганизмите се справуваат со високи концентрации на метали. Тоа отвора можност вирусите да имаат улога во биогеохемиските процеси што се одвиваат во седиментите богати со полиметални конкреции.
Што ќе се случи ако почне рударењето?
Токму тука откритието добива пошироко значење. Длабокоморското рударење би подразбирало физичко нарушување на морското дно, подигање на седиментот и негово повторно таложење. Научниците предупредуваат дека ваквите нарушувања можат да имаат долготрајни последици. Експериментите со нарушување на седиментите во полињата со конкреции покажале дека последиците можат да траат со децении.
Што точно би се случило со илјадниците вируси и микроорганизми во таков процес сè уште не е познато.
Можно е дел од вирусните заедници да се обноват со текот на времето, но не е јасно колку брзо и дали екосистемот би се вратил во состојбата што ја имал пред нарушувањето.
Токму затоа авторите на студијата го опишуваат своето истражување како важна основа за идните проценки на влијанието врз животната средина.
Пред да се наруши екосистемот, потребно е да знаеме што воопшто постои во него. А во случајот со Кларион-Клипертон, научниците сега знаат дека под километри вода постои огромен вирусен свет за кој досега речиси ништо не знаевме.
Прашањето што останува е дали тој свет ќе остане таму непроменет ако некогаш започне големото длабокоморско рударење.
