Иако Македонија бележи мало подобрување во однос на минатата година, резултатите повторно го отвораат прашањето зошто економскиот напредок не се претвора автоматски во поголемо задоволство од животот.

Дали повисоките плати, економскиот раст и зголемената потрошувачка се доволни граѓаните да се чувствуваат посреќни? Најновиот Светски извештај за среќата покажува дека одговорот е многу посложен.

Македонија во 2026 година добила просечна оценка од 5,719 на скала од нула до десет. Тоа е подобрување во однос на 2025 година, кога оценката изнесувала 5,503, но земјата и натаму значително заостанува зад поголемиот дел од своите регионални соседи.

Посебно впечатлива е споредбата со Косово, кое со оценка од 6,910 е меѓу дваесетте највисоко рангирани земји во светот.

Разликата меѓу Македонија и Косово изнесува 66 места, а разликата во просечната оценка на задоволството од животот е 1,191 поен.

Македонија меѓу последните во регионот

Според извештајот, Словенија е на 18. место во светот, Србија на 30., Босна и Херцеговина на 47., Црна Гора на 60., а Хрватска на 70. место.

Македонија е на 82. позиција, зад сите овие земји. Од наведените земји во поширокиот регион, пониско се рангирани Албанија, на 86. место, како и Бугарија и Грција, на 84. и 85. место.

Ваквите резултати се особено интересни ако се земе предвид дека Косово има понизок бруто-домашен производ по жител од Македонија, но неговите граѓани во просек го оценуваат својот живот значително подобро.

Тоа покажува дека материјалната состојба, иако важна, не е единствениот фактор што го определува чувството на благосостојба.

Корупцијата и довербата – проблем што не се решава со повисока плата

Светскиот извештај за среќата анализира шест фактори што се поврзани со задоволството од животот: економската состојба, социјалната поддршка, здравиот животен век, слободата на избор, дарежливоста и перцепцијата за корупцијата.

Токму последните два аспекта на секојдневната сигурност – довербата во општеството и институциите, како и чувството дека човек има на кого да се потпре – се особено важни за разбирањето на разликите меѓу државите.

Во Македонија, перцепцијата за корупцијата е еден од проблематичните показатели во меѓународната споредба.

Но важно е да се направи разлика: извештајот не докажува дека корупцијата сама по себе е причина за конкретната позиција на земјата. Тој покажува поврзаност меѓу довербата, институционалната средина и оценките што граѓаните ги даваат за сопствениот живот.

Кога граѓаните веруваат дека правилата не важат еднакво за сите, дека напредувањето зависи од лични врски или дека институциите не можат да ги заштитат нивните интереси, тоа може да влијае врз нивната оценка на животот, независно од висината на приходите.

Зошто економските бројки не ја покажуваат целата слика?

Македонија во последните години бележи раст на просечната плата, но и натаму се соочува со предизвици поврзани со животниот стандард, достапноста на домувањето и разликите во доходите.

Економските показатели можат да покажуваат подобрување, но тоа не значи дека секој граѓанин подеднакво ги чувствува придобивките.

За едно домаќинство, економската сигурност не зависи само од висината на платата. Важни се и можноста за пристојно домување, пристапот до здравствени услуги, стабилноста на работното место и уверувањето дека иднината ќе биде подобра.

Токму во тоа се состои разликата меѓу економскиот раст и квалитетот на животот.

Повисоката просечна плата може да ја зголеми куповната моќ, но сама по себе не ја зголемува довербата во институциите, не ги скратува листите на чекање во здравството и не ја отстранува неизвесноста кај младите.

Дали Македонците стануваат посреќни?

И покрај ниската позиција, извештајот покажува умерено подобрување.

Во 2025 година Македонија беше на 86. место со оценка од 5,503, додека годинава е на 82. позиција со оценка 5,719.

Тоа значи дека просечната оценка се зголемила за 0,216 поени.

Сепак, овие резултати не треба да се толкуваат како моментална промена во расположението на населението.

Рангирањето за 2026 година се темели на анкети спроведени во периодот од 2023 до 2025 година. Затоа не може директно да се поврзе со економските или политичките случувања во текот на 2026 година.

Исто така, промената за четири позиции не е сама по себе доказ за големо подобрување, бидејќи позициите зависат и од резултатите на другите држави.

Не е доволно државата да стане побогата ако граѓаните не се чувствуваат посигурни

Резултатите од Светскиот извештај за среќата отвораат пошироко прашање за развојниот модел на Македонија.

Дали успешноста на економијата треба да се мери само преку растот на БДП, просечните плати и инвестициите или и преку квалитетот на секојдневниот живот?

Искуството на различните земји покажува дека повисоките приходи најчесто придонесуваат за поголемо задоволство, но влијание имаат и социјалните односи, здравјето, слободата и довербата.

За Македонија, предизвикот не е само да ги подобрува економските показатели, туку и да создава услови во кои повеќе граѓани ќе чувствуваат сигурност, еднакви можности и доверба во иднината.