Ново истражување на Environmental Working Group покажува дека само околу 20% од анализираните креми за сончање нудат сигурна и ефикасна заштита од штетните UV зраци.
Пред летната сезона, ново истражување повторно го отвора прашањето колку навистина нè штитат кремите за сончање што ги купуваме. Во водичот за 2026 година на организацијата Environmental Working Group биле анализирани 2.784 производи, а само околу 20% ги исполниле критериумите за безбедност и ефикасна UV заштита.
Според извештајот, добра крема за сончање треба да обезбедува заштита и од UVA и од UVB зрачење. UVA зраците се поврзуваат со стареење на кожата и оштетување на клетките, додека UVB зраците најчесто предизвикуваат изгореници. Двете форми на зрачење можат да придонесат за оштетување на ДНК и зголемен ризик од рак на кожа.
Експертите предупредуваат дека висок SPF не значи секогаш и значително подобра заштита. На пример, SPF 50 блокира речиси ист процент UVB зраци како и производите со многу повисок SPF, но разликата во реалната заштита често е помала отколку што изгледа на пакувањето.
Истражувачите посочуваат дека минералните креми за сончање, кои содржат цинк оксид или титаниум диоксид, генерално се сметаат за побезбедна опција. Тие најчесто остануваат на површината на кожата и помалку се апсорбираат во организмот.
Од друга страна, дел од хемиските креми содржат состојки како оксибензон и хомосалат, за кои постојат сомнежи дека можат да влијаат врз хормоналниот систем и здравјето. Некои од овие состојки веќе се ограничени или забранети во одредени земји, особено поради потенцијалното влијание врз луѓето, коралните гребени и морскиот свет.
Во последните години бројот на производи со оксибензон значително се намалил, што експертите го оценуваат како позитивен чекор. Сепак, тие предупредуваат дека потрошувачите треба внимателно да ги читаат декларациите и да не се водат само од бројката на SPF.
Што да проверите пред да купите крема за сончање?
При избор на крема за сончање, важно е да се провери дали производот нуди широка заштита, односно заштита и од UVA и од UVB зраци. Добро е да се избере SPF најмалку 30, а кај чувствителна кожа или подолго изложување на сонце, и повисока заштита.
Корисно е да се обрне внимание и на составот. Минералните филтри како цинк оксид и титаниум диоксид често се препорачуваат како побезбедна опција, особено за деца и луѓе со чувствителна кожа. Важно е и производот да биде водоотпорен доколку се користи на плажа, базен или при потење.
Дерматолозите потсетуваат дека кремата за сончање е само еден дел од заштитата. Се препорачува носење лесна облека, шешир и очила за сонце, како и избегнување директно изложување во периодот од 10 до 16 часот. Кремата треба да се нанесува околу 15 минути пред излегување и повторно на секои два часа, особено по капење или потење.
Експертите предупредуваат и на дезинформациите на социјалните мрежи, каде сè почесто се шират тврдења дека сонцето не предизвикува рак на кожа или дека кремите за сончање не се потребни. Ултравиолетовото зрачење е докажан ризик-фактор и може да доведе до сериозни заболувања, вклучувајќи меланом, една од најопасните форми на рак на кожа.
Затоа пораката на истражувачите не е дека кремите за сончање треба да се избегнуваат, туку дека треба внимателно да се избираат. Вистинската заштита не зависи само од висок SPF, туку од составот, начинот на нанесување и одговорното однесување на сонце.
