Во Скопје велосипедот одамна не е само рекреација. За многумина, тој е секојдневен превоз, начин да се избегне метежот, да се стигне побрзо и да се живее малку поздраво во град што постојано се бори со сообраќај, загадување и недоверба во јавниот транспорт. Но, прашањето што сè почесто се поставува е едноставно: дали е безбедно да се вози точак низ Скопје?

Во најновата анкета на „Внимание“, велосипедистите одговараат дека животот на точак би бил „многу убав кога сите би се чувствувале побезбедно“. Дел од нив велат дека не се води доволно грижа кој каде се движи, други посочуваат дека најмногу им пречат пешаците кои одат по велосипедските патеки, а трети директно предупредуваат дека возачите на автомобили често не внимаваат доволно на велосипедистите.

Ова не е изолиран впечаток од неколку велосипедисти, туку продолжение на истата слика што ја отвори и претходната тема за велосипедските патеки, инфраструктурата и (не)културата во Скопје. Таму проблемот беше поставен како двоен: од една страна, градот нема доволно поврзана, безбедна и логична велосипедска мрежа, а од друга страна, јавниот простор често се користи без јасна култура на движење. Анкетата на „Внимание“ сега го потврдува токму тоа од перспектива на луѓето што секојдневно возат точак: патеките не се само недоволни, туку често се и непредвидливи.

Велосипедистите не зборуваат само за недостиг на патеки, туку за патеки што се прекинати, лошо поставени или делумно нефункционални. „Има одделни делови каде што не е лесно да се вози точак“, велат дел од анкетираните. Други додаваат дека „нема секаде велосипедски патеки“, а таму каде што ги има, понекогаш се поклопуваат со автобуски постојки или со други делови од сообраќајот.

На прашањето дали наидуваат на препреки на велосипедските патеки, одговорите се речиси идентични со она што секојдневно го гледаат скопјани: паркирани коли, мотоциклисти, пешаци, бандери, ѓубре, контејнери. Особено се споменуваат делови кон Чаир, но проблемот не е изолиран само на една населба. Тој е дел од пошироката слика во која велосипедската инфраструктура често постои на хартија, но во пракса мора да се освојува метар по метар.

Анкетата отвора уште едно важно прашање: кој треба да го реши ова? Дел од граѓаните велат „градот“, други ја посочуваат полицијата, државата или владата. Но, зад тие кратки одговори стои поголем проблем: велосипедската безбедност не може да зависи само од личната снаодливост на велосипедистите. Потребни се функционални патеки, редовно одржување, казнување на блокирањето на јавниот простор и јасни правила што ќе важат за сите.

Кога велосипедистите ги прашале кој е најнекултурен во сообраќајот, одговорите не одат само во една насока. Некои ги посочуваат тротинетџиите, други возачите, трети пешаците, но најточниот одговор можеби е дека „во секоја од тие групи има по некој човек кој нема елементарна култура“. Токму тоа е суштината на проблемот: Скопје нема само инфраструктурен дефицит, туку и дефицит на сообраќајна култура.

Најновите анализи за безбедноста на велосипедската инфраструктура во Скопје покажуваат дека ризиците не се само впечаток на граѓаните. Според CycleRAP процената објавена преку АМСМ, булеварските патеки се меѓу најризичните делови, а како фактори се наведуваат близината на брзиот моторизиран сообраќај, тесните велосипедски ленти, честите раскрсници, пешачките премини, автобуските постојки и пристапните точки. Во извештајот како повторливи ризици се посочени и кривулести или прекинати патеки на раскрсници, лоши транзиции и физички пречки како контејнери, паркирани возила и други објекти на ленти и тротоари.

Затоа оваа тема не завршува со прашањето дали има доволно велосипедски патеки. Поважното прашање е дали Скопје знае како да ги користи тие патеки, како да ги заштити и како да ги направи дел од нормалното градско движење. Бидејќи ако велосипедистот секој ден мора да избира меѓу тротоар, коловоз, пешаци, автобуси, автомобили и контејнери, тогаш точакот не е слободен избор, туку секојдневен ризик.