Откако вчера во морската економска зона на Бугарија во Црното Море беа нападнати два трговски брода, при што еден потона, а вториот претрпе тешки оштетувања, за драматичниот инцидент се огласија украинскиот претседател Володимир Зеленски и бугарскиот министер за одбрана Димитар Стојанов, изнесувајќи спротивставени ставови за тоа кој стои зад ударот.
Како што пренесува „Украинска правда“, повикувајќи се на вечерното обраќање на украинскиот претседател, Зеленски тврди дека украинската морнарица стапила во контакт со бугарските колеги и дека непобитно е утврдено оти станува збор за руски комбиниран напад со поморски и воздушни дронови. Украинскиот лидер нагласи дека силите на Киев не изведувале никакви операции во тоа поморско подрачје и ја обвини Москва дека намерно се обидува западниот дел од Црното Море да го направи целосно небезбеден за цивилна пловидба.
„Еден брод е потопен, додека другиот претрпе значителни оштетувања. Изразуваме сочувство до сите погодени. Ова е продолжение на руската стратегија на ескалација – еден ден претходно беше погоден брод во романски води, нивните дронови постојано упаѓаат во Молдавија, а нападите врз нашите пристаништа не престануваат. За ваквата агресивност потребен е јасен одговор и координација со партнерите“, порача Зеленски.
Од друга страна, бугарскиот министер за одбрана Димитар Стојанов за телевизијата „бТВ“ изјави дека официјална Софија засега не може со сигурност да потврди чии дронови го извршиле ударот. Според неговите зборови, не може со стопроцентна сигурност да се каже дали леталата биле руски или украински сè додека не се пронајдат нивните остатоци или додека една од страните официјално не преземе одговорност, иако бугарската страна верува дека во нападот биле користени и поморски дронови.
Стојанов нагласи дека овој инцидент дефинитивно не бил несреќа туку насочен напад, додавајќи дека Бугарија со тоа станала дел од „хибридната војна меѓу Украина и Русија“. Тој истакна дека конфликтот се води во непосредно соседство на Бугарија и дека ваквите настани, за жал, повеќе не претставуваат изненадување во сегашните безбедносни околности.
Нападот се случил околу три часот наутро, на приближно 70 наутички милји источно од Бјала, односно на околу 130 километри од бугарскиот брег. Цел беа два цивилни товарни брода: „Алфа Ватан“ (Alfa Watan), кој пловел под знамето на Того, и „Ејбл“ (Able), под знамето на Палау.
„Алфа Ватан“ претрпел разорни оштетувања и набрзо потонал. Екипажот на овој товарен брод се води како исчезнат, а бугарските спасувачки тимови на местото на настанот пронашле само превртен чамец, три празни сплавови за спасување и елеци, без никаква трага од морнарите.
Вториот брод, „Ејбл“, кој превезувал пченица и се движел кон југ, го зафатил голем пожар по ударот. Сите 18 членови на екипажот – главно турски и индиски државјани – успеале да го напуштат пловилото, по што ги спасил бугарскиот ро-ро брод „Диоскурија“. Двајца морнари се здобиле со потешки повреди, вклучувајќи изгореници и повреди на главата, и итно биле префрлени во Военомедицинската академија во Варна.
Еден од спасените турски морнари од бродот „Ејбл“ по пристигнувањето во Варна изјави оти верува дека експлозијата дошла од под површината на морето и веднаш се посомневал во руските сили бидејќи бродот превезувал украински товар. Сепак, неговите зборови засега остануваат на ниво на личен впечаток и не се официјално потврдени од истражителите.
Бугарскиот претседател Румен Радев инцидентот го оцени како грубо кршење на меѓународното право и на правилата за поморски сообраќај, предупредувајќи на итен состанок на безбедносните служби дека ширењето на конфликтот во црноморскиот басен драматично ја отежнува комерцијалната пловидба и ги зголемува трошоците за осигурување. Поради овој напад врз трговски бродови во исклучивата економска зона на земја членка на НАТО, загриженост изрази и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.
