Европските патници летово засега можат да здивнат: нема најави за непосреден недостиг од авионско гориво што би предизвикал масовни откажувања на летови. Но, тоа не значи дека кризата е завршена. Проблемот сè повеќе се поместува од прашањето дали ќе има керозин, кон многу поважното прашање за патниците: колку ќе чини летањето.
Извршниот директор на Ryanair, Мајкл О’Лири, ги отфрли стравувањата дека летната сезона во Европа ќе биде погодена од масовни откажувања поради недостиг на гориво. Според него, синџирите за снабдување се адаптирале, а европските авиокомпании се сè поуверени дека континентот ќе избегне сериозен недостиг.
Причината е во тоа што рафинериите го зголемиле производството на авионско гориво, а купувачите почнале да го диверзифицираат увозот. Дел од снабдувањето што недостасува поради кризата на Блискиот Исток се надоместува со испораки од САД, Нигерија, Западна Африка и Норвешка.
И Европската комисија потврди дека во моментов нема недостиг на гориво во ЕУ, но предупреди дека регионални ограничувања би можеле да се појават во следните недели ако не се реши блокадата на испораките на нафта преку Ормутскиот теснец. Во такво сценарио, токму авионското гориво би било една од најчувствителните точки.
Керозин ќе има, но сметката расте
За авиокомпаниите, горивото е еден од најголемите трошоци. Дури и кога има доволно залихи, растот на цените може да го промени целиот летен распоред. Компаниите веќе предупредуваат дека повисоките трошоци за гориво може да ги натераат да го намалат капацитетот и да ги кратат непрофитабилните рути.
Lufthansa Group претходно соопшти дека очекува повисоките цени на авионското гориво да ја чинат дополнителни две милијарди долари оваа година. Компанијата најави и отстранување на 20.000 кратки летови од својот европски летен распоред. Air France-KLM, пак, очекува сметката за гориво да порасне за 2,4 милијарди долари во текот на годината.
Ова е делот што најмногу ги засега патниците. Ако нема недостиг, тоа не значи дека цените ќе останат мирни. Повисоките трошоци за керозин често завршуваат во цената на билетите, во намалување на фреквенциите или во откажување на линии што не носат доволно профит.
Летото нема да запре, но може да поскапи
Големите авиокомпании засега не предупредуваат дека ќе останат без гориво. International Airlines Group, сопственикот на British Airways, соопшти дека според сегашните информации е уверена во снабдувањето на главните пазари во текот на летото, но дека ситуацијата повеќе се однесува на цената отколку на достапноста.
Тоа значи дека најлошото сценарио, авиони приземјени поради празни резервоари, засега не е на маса. Но, поскапото гориво може да ја направи сезоната понервозна, особено за патниците што купуваат билети во последен момент или летаат на рути што авиокомпаниите ги сметаат за помалку исплатливи.
Во превод: летови ќе има, но не секој лет ќе биде еднакво сигурен, евтин или достапен како што патниците очекуваат. Авионското гориво нема да исчезне, но неговата цена може да ја пренапише летната туристичка математика.
