„Студентската листа“ најавува истрага за трагедијата во Нови Сад, враќање на незаконски стекнатиот имот, ревизија на големите државни проекти и темелна промена на институциите. Програмата на движењето опфаќа повеќе од 1.200 страници, а првите мерки треба да бидат спроведени уште во првите месеци од владеењето.

Радомир Саичиќ, професор на Хемискиот факултет во Белград, член на Српската академија на науките и уметностите (САНУ) и претставник на „Студентската листа“, ги откри приоритетите на идната влада по изборната победа на студентското движење. Во интервју за српскиот неделник „НИН“, тој најави серија мерки насочени кон обновување на институциите, борба против корупцијата и воспоставување владеење на правото.

Планот предвидува конкретни чекори во првите 30 дена, првите 100 дена и во текот на првата година од мандатот. Според Саичиќ, целта е промените да не останат само политички ветувања, туку да се спроведуваат преку јасни и мерливи резултати.

Првите 30 дена: стабилност на економијата и сигурно снабдување со енергенси

Една од првите задачи на новата влада ќе биде обезбедување стабилен курс на српскиот динар, редовна исплата на платите и пензиите и сигурно снабдување со енергенси. Во првиот месец се предвидени и разговори со Соединетите Американски Држави за санкциите кон Нафтената индустрија на Србија (НИС), како и со Русија за продолжување на сигурното снабдување со гас.

Саичиќ најави и подготовка на буџетот за 2027 година, со посебен акцент на транспарентноста во трошењето на јавните средства. Според него, граѓаните треба да имаат увид во тоа како се располага со државните пари и за кои цели се користат.

Ревизија на големите проекти и враќање на незаконски стекнатиот имот

Во првите 100 дена од работењето, владата планира ревизија на големите јавни проекти, реструктурирање на државните институции и претпријатија и професионализација на нивното раководење. Една од најважните најави е објавувањето на договорите поврзани со големите државни инвестиции, со цел да се зголеми јавната контрола врз нивното спроведување.

Планот предвидува и построг надзор во борбата против корупцијата, како и враќање на имотот стекнат на незаконски начин. Саичиќ нагласува дека обвинителството ќе има клучна улога во утврдувањето на одговорноста и спроведувањето на постапките против оние за кои ќе се утврди дека го прекршиле законот.

Во рок од една година треба да бидат подготвени и реформски законски решенија во повеќе области, меѓу кои телекомуникациите, осигурувањето, банкарството, даночниот систем и борбата против корупцијата. Долгорочната економска визија, пак, се темели на развој на економија заснована на знаење, со вклучување на научници и претприемачи од српската дијаспора.

Истрага за трагедијата во Нови Сад и одговорност за 16 загинати

Една од најзначајните најави се однесува на повторно и поефикасно спроведување на истрагата за уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад, во кое загинаа 16 лица. Саичиќ смета дека досегашната истрага не била доволно ефикасна, а во одредени моменти била и попречувана.

„Првото и најважно од почетните барања на студентите беше спроведување истрага и кривично гонење на одговорните. Сега ситуацијата се менува: истрагата ќе се спроведе многу поефикасно, ќе се утврдат фактите, а против обвинетите ќе се поведат правни постапки“, изјави Саичиќ за „НИН“.

Воспоставувањето владеење на правото, борбата против корупцијата и утврдувањето одговорност за трагедијата се меѓу главните приоритети на движењето. Саичиќ најави и промени во државната администрација, при што вработените кои чесно и професионално ја извршуваат работата ќе можат да продолжат со своите обврски, додека високите функционери ќе мора да одговараат за своите постапки.

За да се стави крај на партиските именувања и привремените решенија што со години се продолжуваат, се планира воведување јавни конкурси за работните места. Целта е вработувањето и напредувањето во институциите да зависат од стручноста и заслугите, а не од политичките врски.

Влада без одлагање, но не и без договор

Составот на новата влада веќе се разгледува, открива Саичиќ, иако пред нејзиното формирање треба да завршат верификацијата на изборните резултати и конституирањето на парламентот. Намерата е процесот да се заврши без непотребно одолговлекување, но и без избрзани одлуки.

Тој ги отфрла сомнежите дека различните политички и идеолошки ставови во рамките на студентското движење неизбежно ќе доведат до внатрешни конфликти. Според него, учесниците можат да се обединат околу заедничките цели – еднаквост пред законот, вработување врз основа на заслуги и независност на институциите, додека несогласувањата треба да се решаваат преку демократски дијалог.

Одлуката за претседателскиот кандидат на „Студентската листа“ ќе им биде препуштена на самите студенти. Саичиќ смета дека односите меѓу идната влада и претседателот на Србија треба да се засноваат на уставните овластувања на двете институции.

Програма од над 1.200 страници подготвена од експерти

„Студентската листа“, според Саичиќ, веќе располага со обемна политичка и реформска програма, подготвена со учество на повеќе од десетина експерти. Документот содржи повеќе од 1.200 страници и ги опфаќа клучните области во кои се планираат промени.

Тој нагласува дека спроведувањето на програмата ќе мора да биде мерливо, со конкретни резултати во обновувањето на институциите, зголемувањето на транспарентноста и воспоставувањето одговорност на владата пред граѓаните.

Главното прашање, сепак, ќе биде колку од овие најави ќе се претворат во конкретни реформи и дали новата власт навистина ќе успее да ги промени практиките против кои студентите протестираа со месеци.