Одлуката на Народната банка на Србија (НБС) да ѝ ја одземе дозволата за работа на Алта банка предизвика загриженост кај клиентите, а пред нејзините филијали во Белград се појавија редици граѓани кои сакаат да ги повлечат своите пари.

Според анализата на „Форбс“, врз основа на податоците објавени на интернет-страницата на НБС за вториот квартал од 2026 година, на 30 јуни граѓаните, компаниите и другите клиенти во Алта банка имале депонирано вкупно 172 милијарди динари, односно околу 1,47 милијарди евра.

Тоа се средства што треба да бидат опфатени во постапката за намирување на клиентите и доверителите. Сепак, постојат сомневања дека дел од парите биле повлечени од банката во деновите по парламентарните избори во Србија. Поради тоа, Јавното обвинителство за организиран криминал спроведува истрага за можниот одлив на средства во странство.

Колку пари имала банката во готовина?

Податоците за работењето во првата половина од 2026 година покажуваат дека Алта банка имала релативно конзервативен пристап во споредба со другите банки, пишува „Форбс“. Уделот на кредитите во вкупните депозити бил нешто помал од 62 проценти, додека пласираните кредити сочинувале нешто помалку од половина од вкупната актива на банката.

Особено впечатлив е износот на готовина. На крајот на јуни банката располагала со 83,5 милијарди динари во готовина. Тоа е околу 39 проценти од нејзината вкупна нето-актива, која изнесувала 214 милијарди динари. Готовинските средства растеле од година во година, а највисоко ниво достигнале на крајот на 2025 година, кога надминале 90 милијарди динари.

Експертите ваквата структура на активата ја толкуваат на два начина. Според едно гледиште, големиот удел на готовина може да ја намали профитабилноста на банката, но истовремено да ја зголеми нејзината стабилност и способноста да ги исполни обврските кон клиентите. Другото толкување е дека банката настојувала поголем дел од собраните средства да ги задржи во форма на депозити и готовина, за тие да бидат полесно достапни.

Според Ѓорѓе Јевтиќ, уредник на порталот „Банкарски монитор“ и поранешен директор на Управата за надзор над финансиските институции при НБС, Алта банка во 2025 година била меѓу банките со најнизок принос на активата и на капиталот. Слични показатели имала и во претходните години.

Провизиите биле поголем извор на приход од каматите

Алта банка се издвојувала и по структурата на приходите. Нето-приходите од надоместоци и провизии биле малку повисоки од нето-приходите од каматите на пласираните кредити. Друг показател што отстапува во финансиските извештаи е наглиот раст на останатите расходи.

Во првите шест месеци од 2026 година тие достигнале 1,9 милијарди динари. За споредба, во целата 2025 година изнесувале 2,6 милијарди динари, во 2024 година 1,81 милијарда, а во 2023 година 934 милиони динари. Во оваа категорија може да спаѓаат трошоци за функционирање на банката, административни расходи, материјали и услуги. Трошоците за плати, кои се водат одделно, изнесувале нешто повеќе од една милијарда динари.

Зошто останатите расходи толку нагло се зголемиле во првата половина од годината е едно од прашањата што остануваат отворени.

Дали има доволно пари за намирување на клиентите?

На крајот на јуни 2026 година депозитите на клиентите изнесувале околу 1,47 милијарди евра. Заедно со другите обврски, вкупниот износ достигнувал приближно 1,6 милијарди евра. Од друга страна, банката располагала со околу 713 милиони евра во готовина. Дополнително, имала пласирано околу 904 милиони евра во кредити на клиенти што не се банки, како и уште 130 милиони евра во други банки.

Кредитите би требало да се наплатуваат во наредниот период и средствата да влезат во стечајната маса, од која ќе се намируваат доверителите. Капиталот на сопствениците изнесувал повеќе од 192 милиони евра. Сепак, овие бројки не даваат целосна слика за моменталната финансиска состојба на банката. Доколку дел од депозитите бил повлечен пред или по одземањето на дозволата, структурата на средствата и обврските веќе е променета.

Конечната состојба треба да ја утврди стечајниот управник, кој ќе треба да утврди колку средства останале, колку може да се наплатат и во кој обем ќе можат да бидат намирени доверителите.

Дали изборите имаат врска со повлекувањето на парите?

Според анализата на „Форбс“, Алта банка имала модел на работење во кој големите депозити ѝ овозможувале да финансира кредитни активности без значителна потреба од дополнително задолжување.Но, истрагата треба да утврди кој повлекувал поголеми суми, кога се случувале трансакциите и во кој обем биле префрлени средствата. Структурата на клиентите што ги повлекле парите може да даде дополнителни информации за причините за одливот.

Се проверува и дали повлекувањето средства и пропаѓањето на банката се поврзани со неодамнешните предвремени парламентарни избори и можните промени во политичките и економските околности. Засега, тоа е предмет на истрага, а не утврден факт. Народната банка на Србија соопшти дека ѝ ја одзела дозволата за работа на Алта банка и дека е покрената стечајна постапка. Плаќањата се запрени, а сметката на банката е блокирана.