На денешен ден во 1973 година од железничката станица во Трубарево тргнал првиот електричен воз во Македонија. Моментот не бил случаен: истата година се одбележувал еден век од доаѓањето на железницата во Македонија. Изградбата на првата пруга завршила во 1873 година, а на 9 август истата година во Скопје свечено бил пречекан првиот воз од Солун. По повод стогодишнината, на 3 ноември 1973 година во Музејот на град Скопје, сместен во поранешната железничка станица, била отворена тематска изложба. Станува збор за зградата чиј часовник и денес покажува 5 часот и 17 минути, времето кога земјотресот во 1963 година го запрел.

Век на шини

Во деветнаесеттиот век железницата била најсовременото превозно средство и ја поврзала Македонија со остатокот од Европа. Веќе во 1874 година Скопје било поврзано со Косовска Митровица, а во 1888 година македонската пруга се поврзала со железничката мрежа на Централна и Западна Европа.

Меѓу двете светски војни биле пуштени во употреба пругите Велес–Кочани, Прилеп–Битола и Велес–Прилеп, а по Втората светска војна и пругата Скопје–Гостивар, во 1952 година. Електрификацијата во седумдесеттите требало да биде следниот чекор кон побрзи, почисти и поредовни возови.

Градскиот воз: почеток, а не решение

Пет децении подоцна, Скопје повторно се свртува кон шините. Првата линија на Градскиот воз, пуштена во употреба во септември 2026 година, го поврзува Зелениково со Скопје преку Ново Зелениково, Орешани, Јане Сандански, Драчево и Лисиче. Патувањето трае околу 20 до 25 минути, билетот во еден правец чини 40 денари, а месечната карта 1.040 денари.

Според вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски, линијата дневно ја користат меѓу 300 и 500 патници. Во тек е и проектирање на уште две линии: едната кон Ѓорче Петров, преку Бутел и Скопје-Север, а другата кон Илинден, преку Автокоманда и Маџари. Експертите, сепак, укажуваат на потребата од соодветен возен парк. Професорот Кракутовски смета дека за трите линии се потребни најмалку десет соодветни возила.

Сликата надвор од Скопје е поинаква. Со новиот возен ред се укинати два воза од Скопје кон Велес и еден кон Битола, а меѓународни возови кон Грција, Србија и Косово нема. Така, пет децении по првиот електричен воз, Македонија има нова градска железничка линија, но и стари пруги по кои сообраќаат сè помалку возови.

Градскиот воз е добредојден почеток, но дали железницата повторно ќе стане столб на јавниот превоз, како што била во минатото, зависи од тоа дали ќе следуваат вистински вложувања и во остатокот од мрежата.