Кога португалскиот морепловец Фернандо Магелан во септември 1519 година испловил од Шпанија со пет бродови и околу 270 мажи, пред себе имал задача што многумина ја сметале за невозможна: да најде западен морски пат до Островите на зачините, заобиколувајќи го новооткриениот американски континент. Европските сили со години трагале по премин низ копното што го делело Атлантскиот Океан од непознатото море на другата страна. Магелан, кој пловел во служба на шпанскиот крал Карло Први, откако португалската круна ја одбила неговата понуда, на крајот на октомври 1520 година го пронашол токму тој премин.

Протокот на Сите светии

Магелан првично го нарекол преминот Проток на Сите светии, бидејќи бродовите пловеле низ него во периодот околу празникот на 1 ноември. Подоцна го добил неговото име. Протокот е долг околу 570 километри, со тесни морски ракави, силни ветрови и непредвидливи струи, а минувањето низ него им одзело повеќе од пет недели. Во меѓувреме, еден брод дезертирал и се вратил во Шпанија, а друг претходно бил изгубен во бродолом. Од бродовите, членовите на експедицијата гледале огнови на брегот што ги палеле домородните жители, па копното го нарекле Огнена Земја – име што и денес го носи архипелагот.

Кога конечно излегле на отворено море, водите им се чинеле толку мирни што Магелан го нарекол Тих Океан, односно Пацифик. Не знаел дека пред нив се наоѓа најголемиот океан на планетата и дека неговото преминување ќе трае повеќе од три месеци. Без свежа храна, членовите на екипажот биле принудени да јадат кожа, пилевина и стаорци, а многумина умирале од скорбут.

Патувањето што Магелан не го заврши

Иако името на Магелан засекогаш е поврзано со првото пловење околу светот, тој самиот не го доживеал неговиот крај. Загинал во април 1521 година во судир со локалните жители на островот Мактан, на територијата на денешните Филипини. Командата ја презел шпанскиот морепловец Хуан Себастијан Елкано, а во септември 1522 година во Шпанија се вратил само бродот „Викторија“, со осумнаесет преживеани членови на екипажот. Најдеталниот опис на патувањето го оставил италијанскиот хроничар Антонио Пигафета, еден од ретките што го преживеале целото патување.

Магелановиот Проток со векови бил клучна поморска рута меѓу двата океана, сè до отворањето на Панамскиот Канал во 1914 година. Но неговото значење е поголемо од поморското: експедицијата што го открила преминот дала прв практичен доказ дека Земјата може да се обиколи по море и покажала колку светот е поголем отколку што дотогаш мислела Европа.