271 година од раѓањето на Марија Антоанета: зошто Франција ја мразеше кралицата

Пред 271 година во Виена се роди девојчето што ќе стане најомразената кралица на Франција и еден од најпознатите женски ликови во историјата. Марија Антоанета не беше ниту светица ниту чудовиште, туку млада жена фрлена во политички систем што се распаѓаше и на која ѝ беше полесно да ѝ се припише вината отколку таа да се бара во институциите

Марија Антонија Јозефа Јохана е родена на 2 ноември 1755 година во Виена, како петнаесетто дете на царицата Марија Терезија. За мајка ѝ, ќерките биле дипломатска валута, па Марија Антонија уште како дете била ветена за францускиот престолонаследник, со цел да се зацврсти сојузот меѓу Хабсбурзите и Бурбоните. Во Франција заминала на четиринаесет години, а во 1770 година се омажила за идниот Луј Шеснаесетти. Била тинејџерка со која целата дворска машинерија управувала како со политички залог.

Бракот со години не бил консумиран, што на дворот предизвикувало подбивања, а на кралицата ѝ носело притисок и понижување. Луј бил срамежлив и неодлучен, а од младата жена се очекувало пред сè да роди наследник. Кога децата конечно дошле, кралицата веќе била мета на трачеви, а секоја нејзина облека, забава и пријателство се толкувале како доказ за расипништво и туѓинско влијание. Ја нарекувале Австријката, со навредливо двосмислено значење, и Мадам Дефицит, иако нејзините трошоци биле само мал дел од долгот што Франција го натрупала, пред сè поради војните.

Најпознатата реченица поврзана со неа речиси сигурно никогаш не ја изговорила. Варијанта на приказната за принцезата што им советува на гладните селани да јадат колачи ја запишал Жан-Жак Русо во својата „Исповед“, во делот напишан кога Марија Антоанета сè уште била дете во Виена и не стапнала во Франција. Историчарите се согласуваат дека станува збор за стара анегдота што подоцна ѝ била припишана нејзе, бидејќи совршено одговарала на сликата што пропагандата веќе ја изградила.

Таа пропаганда била брутална и често порнографска. Илјадници памфлети ја прикажувале како развратница, лезбијка и манипулаторка што го контролира слабиот крал. Аферата со дијамантскиот ѓердан од 1785 година, во која измамници го искористиле нејзиното име без нејзино знаење, дополнително ја уништила нејзината репутација, иако судењето покажало дека таа била жртва, а не учесничка. Јавноста веќе не барала вистина, туку потврда на омразата.

Кулминацијата дошла на нејзиното судење во октомври 1793 година, кога обвинителите ја обвиниле дури и за инцест со нејзиниот малолетен син. Според сведочењата од судницата, таа одбила да одговори, а потоа им се обратила на мајките во публиката, предизвикувајќи моментален бран сочувство. Тоа не ја спасило. Била гилотинирана на 16 октомври 1793 година, на триесет и седум години.


Денешните историчарки и историчари сè почесто ја толкуваат нејзината приказна како пример за тоа колку лесно жената на власт станува жртвено јагне. Механизмот е познат и од нашата јавна сцена, каде што жените во политиката почесто се оценуваат според облеката, приватниот живот и тонот отколку според одлуките што ги носат. Марија Антоанета не била невина во однос на привилегиите на својот сталеж, но омразата што ја предизвикувала имала и силна мизогина основа.

е-Трн да боцка во твојот инбокс