Италија направи неочекуван, но силен дипломатски потег и ја стопираше автоматската обнова на долгогодишниот одбранбен договор со Израел, сигнализирајќи сериозна промена во односите меѓу двете земји. Премиерката Џорџа Мелони изјави дека одлуката е директна последица на актуелната ситуација на Блискиот Исток, особено поради континуираните израелски воени операции во Либан.
„Со оглед на тековните околности, владата одлучи да ја прекине автоматската обнова на договорот“, изјави Мелони за време на посетата на Верона.
Крај на една долга безбедносна соработка?
Договорот, кој беше во сила од 2006 година, овозможуваше широка соработка во одбраната – од воена обука до трговија со опрема. Се обновуваше автоматски на секои пет години, но сегашната одлука покажува дека политичките околности го надминуваат безбедносниот интерес.
Ова е особено значајно бидејќи Италија досега важеше за еден од најблиските европски партнери на Израел. Но, последните недели донесоа засилени критики од европските престолнини поради проширувањето на конфликтот.
Европа сè погласна
Одлуката на Рим доаѓа во контекст на поширок европски притисок. Лидерите на Обединетото Кралство, Франција, Германија и Италија неодамна заеднички повикаа прекинот на огнот, договорен меѓу САД и Иран, да се прошири и на либанскиот фронт.
Дополнително, тензиите ескалираа кога израелските сили испукаа предупредувачки истрели кон италијански војници во рамки на мировната мисија на Обединетите нации во Либан, при што беше оштетено и нивно возило.
Слични мерки Израел презеде и кон Шпанија, чие воено персонал беше протерано од одреден центар поради, како што беше наведено, „континуирана поддршка на позиции спротивни на Израел“.
Внатрешен политички удар во Израел
Одлуката на Италија предизвика бурни реакции во израелската политика. Лидерот на опозицијата, Јаир Лапид, жестоко го нападна премиерот Бенјамин Нетанјаху, нарекувајќи ја ситуацијата „срамен дипломатски неуспех“.
„Ова е уште еден доказ дека владата не успева да ги заштити интересите на Израел – дури ни кај природните сојузници“, порача Лапид.
Тој посебно потенцираше дека Мелони не е „лево-либерален критичар“, туку десно ориентиран лидер кој традиционално имал разбирање за израелската безбедносна политика – што ја прави одлуката уште потешка за Тел Авив.
Сигнал за поширока промена?
Потегот на Италија може да се протолкува како дел од поширок тренд во Европа – постепено дистанцирање од безрезервната поддршка за Израел, особено во услови на растечки цивилни жртви и регионална ескалација.
Иако договорот не е формално раскинат, неговото замрзнување испраќа јасна порака: европските сојузници се подготвени да ја преиспитаат соработката кога политичките и безбедносните црвени линии се преминати.
Што следува?
Останува отворено прашањето дали и други европски земји ќе го следат примерот на Италија. Во меѓувреме, Израел се соочува со зголемен дипломатски притисок, не само од традиционалните критичари, туку и од долгогодишни партнери.
Во време на глобални тензии, секој ваков потег може да има далекусежни последици – не само за Блискиот Исток, туку и за геополитичката рамнотежа во Европа.
