Google направи чекор кон идеја која до неодамна звучеше како научна фантастика: дата-центри за вештачка интелигенција во вселената.

На 1 октомври прототип-сателитот на проектот Suncatcher беше лансиран во орбита со мисијата Transporter-18 на SpaceX. Сателитот, развиен во соработка со Planet, носи Google Tensor Processing Units (TPU) – специјализирани чипови што компанијата ги користи за AI пресметки. Google потврди дека воспоставил контакт со сателитот и дека тој функционира според очекувањата.

Но, ова сè уште не е „вселенски дата-центар“. Тоа е експеримент што треба да покаже дали таква идеја воопшто е изводлива.

Зошто Google сака AI во вселената?

Причината е едноставна: AI бара огромна количина електрична енергија. Дата-центрите ширум светот веќе трошат стотици терават-часови електрична енергија годишно, а растот на генеративната AI дополнително ја зголемува потребата за компјутерска моќ.

Google смета дека вселената би можела да понуди едно големо решение сончевата енергија. Во ниска Земјина орбита, сателитите можат да имаат пристап до сончева светлина речиси непрекинато, без атмосферските и временските ограничувања со кои се соочуваат соларните панели на Земјата. Според Google, потенцијално би можеле да се собираат до осум пати повеќе сончева енергија отколку на Земјата.

Идејата е во иднина повеќе сателити да бидат поврзани во мрежа и заедно да обработуваат големи AI задачи.

Првиот тест е многу поскромен

Прототипот што сега е во орбита не е огромен центар за податоци. Неговата задача е да одговори на многу поосновно прашање: дали AI чиповите можат да преживеат и да функционираат во вселената.

Таму условите се драматично различни од оние на Земјата. Постои силно космичко зрачење, огромни температурни разлики, вибрации при лансирањето и проблем со ладењето. На Земјата, дата-центрите користат сложени системи за ладење, но во вакуумот на вселената нема воздух што едноставно би ја однел топлината.

Затоа инженерите на Suncatcher тестираат различни начини за пренесување на топлината од чиповите до радијатори кои можат да ја исфрлат во вселената.

А што ако ова навистина функционира?

Тогаш следниот чекор би бил многу поголем. Google планира дополнителни тестови со повеќе сателити, кои би требало да комуницираат меѓусебно со високобрзински ласерски врски. Целта е еден ден повеќе сателити да функционираат како еден голем компјутерски систем во орбитата.

Google веќе најави дека следната фаза треба да вклучи два прототип-сателити, со кои ќе се тестира работата на хардверот во орбита и нивното меѓусебно поврзување. Тоа би можело да значи сосема поинаква архитектура за идните AI дата-центри: наместо огромни згради полни со сервери на Земјата, мрежа од соларно напојувани компјутерски единици во орбитата.

Но, вселената не е бесплатен компјутер

Идејата има огромни технички предизвици. Секој сателит мора да се произведе, лансира и одржува. Чиповите треба да издржат зрачење, а топлината мора да се контролира без класичните системи за ладење од Земјата. Дополнителен проблем е комуникацијата. Ако илјадници AI чипови се распоредени во различни сателити, тие мора да можат да разменуваат огромни количини податоци со многу мала доцнење.

Токму затоа Google во оваа фаза не тврди дека вселенските дата-центри се иднината. Компанијата се обидува да дознае дали воопшто можат да станат практична опција.

И Google не е единствениот што ја разгледува оваа идеја. Компании и стартапи веќе работат на концепти за вселенско компјутерство и складирање податоци, додека развојот на поевтини лансирања ја прави идејата сè помалку невозможна.

Засега, сепак, најважниот компјутерски експеримент на Google не се случува во некоја лабораторија на Земјата. Се случува стотици километри над нас.