Дигиталната поврзаност одамна не е само прашање на тоа дали една земја има интернет. Таа стана основна инфраструктура за економијата, образованието, бизнисот и јавните услуги, но пристапот до квалитетни и достапни дигитални услуги и понатаму значително се разликува од една до друга земја. Најновиот Индекс на развој на ИКТ (IDI) на Меѓународната телекомуникациска унија (ITU) покажува каде се најголемите дигитални лидери, но и колку е голем јазот меѓу различните делови од светот.

Според IDI за 2026 година, кој опфаќа 159 економии, највисоки резултати имаат земјите со високоразвиена телекомуникациска инфраструктура и широка достапност на дигитални услуги. Извештајот е објавен во јуни 2026 година, а показателите главно се темелат на податоци од 2024 година. Индексот го следи напредокот кон таканаречена „универзална и смислена поврзаност“, при што не се гледа само дали луѓето имаат пристап до интернет, туку и покриеноста на мрежите, користењето, потрошувачката на податоци и пристапноста на услугите.

Земјите од Заливот се меѓу најголемите дигитални лидери

Особено се издвојуваат земјите од Персискиот Залив. Дури пет од десетте највисоки резултати им припаѓаат на Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Катар и Бахреин. Саудиска Арабија има максимални 100 поени за универзална поврзаност и 99,6 поени за смислена поврзаност, што ја става во самиот врв на глобалната дигитална инфраструктура според овој индекс.

Европа, пак, има силно присуство меѓу најдобрите. Естонија е највисоко рангираната европска економија со 98,5 поени, а веднаш зад неа е Финска со 98,4. Соединетите Американски Држави делат деветто место со 97,9 поени и се највисоко рангираната економија од американскиот континент, додека Канада има 89,9 поени.

Сепак, високите резултати на земјите од Заливот не значат дека целиот арапски регион има подеднакво развиена дигитална инфраструктура. Регионалниот просек е 78 поени, но резултатите се движат од речиси самиот врв на глобалната листа до само 37 поени. Разликите се гледаат во достапноста на мрежите, нивното користење, но и во тоа колку дигиталните услуги се финансиски достапни за населението.

Азија: технолошки гиганти, но и огромен дигитален јаз

Слична слика се гледа и во Азија и Пацификот. Хонгконг и Сингапур имаат по 97,9 поени, Јужна Кореја има 95,5, а Малезија 95,3. Но, зад овие високи резултати се крие огромна разлика: јазот меѓу најдобро и најслабо рангираната економија во регионот изнесува дури 62 поени.

На дигиталниот јаз влијаат повеќе фактори – приходите, инфраструктурата, степенот на урбанизација, цената на широкопојасниот интернет и достапноста на уреди. Овие разлики стануваат сè поважни затоа што трговијата, работата, образованието и голем дел од јавните услуги сè повеќе се префрлаат на дигитални платформи. Во таков свет, самото постоење на интернет конекција не гарантира и еднаква можност за негово користење.

Азија истовремено е едно од главните светски средишта за инвестиции во нова дигитална инфраструктура. Растот на облачното компјутерство и потребите на системите за вештачка интелигенција го забрзуваат развојот на нови центри за податоци, особено во Југоисточна Азија. Малезија, Индонезија и Тајланд привлекуваат нови инвестиции, додека операторите се шират и надвор од традиционалните регионални центри како Сингапур.

Интернетот сам по себе повеќе не е доволен

Просечната вредност на IDI на глобално ниво изнесува 79 поени. Вкупно 59 економии имаат резултат меѓу 90 и 100 поени, додека 15 се под границата од 50 поени. Поврзаноста со нивото на приходите и понатаму е многу силна – просечниот резултат се движи од само 42 поени кај економиите со ниски приходи до 93 поени кај економиите со високи приходи.

Но, индексот има и важни ограничувања. IDI не ги опфаќа сите фактори што ја одредуваат дигиталната развиеност на една економија, па во актуелното издание нема показатели како пенетрацијата на фиксниот широкопојасен интернет, брзината на интернетот, дигиталните вештини или онлајн безбедноста.

Затоа висок резултат на IDI не треба автоматски да се толкува како целосна слика за тоа колку е дигитално развиена една држава. Индексот пред сè покажува колку една економија се приближува до целта на универзална и смислена поврзаност – односно интернет и дигитални услуги што се достапни, употребливи и доволно квалитетни за поширок дел од населението.

Трендот, сепак, е јасен. Од 151 економија што се споредуваат во изданијата за 2023 и 2026 година, дури 146 го подобриле својот резултат. Следната фаза на дигитализацијата затоа нема да биде само борба за тоа кој има интернет, туку кој има брза, стабилна и достапна врска и може реално да ги користи сè посложените дигитални услуги.

Во иднина, дигиталниот јаз сè помалку ќе се мери со прашањето „има ли интернет?“, а сè повеќе со прашањата: колку е брз, колку чини, дали е сигурен и дали луѓето имаат знаење и услови навистина да го користат.