Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, призна дека новиот европски Систем за влез и излез се соочува со технички проблеми на дел од граничните премини и аеродроми. Системот, кој е целосно оперативен од 10 април 2026 година, бара патниците од земји надвор од ЕУ и Шенген при краткорочен престој да регистрираат биометриски податоци. Проблемите доаѓаат во период на зголемен летен сообраќај, кога аеродромите и авиокомпаниите предупредуваат на долги чекања, пропуштени летови и оперативни нарушувања.
„Работиме со земјите-членки за да се решат техничките проблеми“, изјави фон дер Лајен на прес-конференција во Корк, Ирска.
Таа додаде дека „сè уште има многу работа“ за техничките прашања да се решат заедно со земјите-членки. Изјавата претставува промена во тонот на Европската комисија, која претходно тврдеше дека влијанието на системот е ограничено на повеќето аеродроми.
Системот за влез и излез ги заменува печатите во пасошите со дигитална евиденција за влезови, излези или одбивања на влез на државјани од земји надвор од ЕУ кои патуваат на краток престој. При првата регистрација се земаат фотографија на лицето, отпечатоци од прсти и податоци од патниот документ.
Според Европската комисија, кога системот функционира со полн капацитет, регистрацијата на патник трае околу 70 секунди. Но, аеродромите и авиокомпаниите предупредуваат дека во реални услови, особено за време на летниот шпиц, чекањето на граничните контроли може да трае значително подолго.
Во заедничко отворено писмо, АЦИ Европа, ИАТА и Ерлајнс фор Јуроп предупредија дека времето на чекање на граничната контрола на одредени локации достигнува и до пет часа. Организациите побараа Европската комисија да им овозможи на земјите, доколку е потребно, привремено целосно да го суспендираат системот во текот на јули и август.
Најголем дел од проблемите се поврзуваат со нерамномерната подготвеност на граничните премини, недоволниот број функционални киосци, рачно внесување податоци и недостиг на персонал во период на зголемен број патници. На некои аеродроми, според предупредувањата од индустријата, патниците веќе пропуштаат поврзани летови поради долгите проверки.
Европската комисија инсистира дека системот е важен за модернизација на надворешните граници на Шенген и за подобра контрола на правилото за краткорочен престој од 90 дена во период од 180 дена. Но, авиосекторот предупредува дека без поголема флексибилност, системот може да создаде сериозен притисок врз аеродромите токму во најфреквентните месеци од годината.
Темата е особено важна и за патниците од земјите од регионот, бидејќи системот се однесува на државјани од земји надвор од ЕУ кои патуваат во Шенген-зоната за краток престој. Тоа значи дека при влез во земјите што го користат системот, патниците ќе мора да поминат низ дигитална регистрација, наместо досегашното класично печатирање на пасошот.
Иако ЕЕС беше најавуван како технолошко решение што ќе ја забрза и унапреди граничната контрола, првите месеци од целосната примена покажуваат дека дигитализацијата на границите носи и сериозни организациски предизвици. Засега, Европската комисија не најави целосно откажување од системот, но признава дека техничките проблеми мора да се решаваат заедно со земјите-членки.
