Европските земји разгледуваат нов модел за управување со Ормускиот Теснец, кој би овозможил воведување доброволни навигациски надоместоци за бродовите, под услов тие да не бидат задолжителни и да добијат поддршка од Меѓународната поморска организација (IMO) при Обединетите нации.

Предлогот доаѓа во период на зголемени тензии меѓу САД и Иран, а неговата цел е да обезбеди долгорочно и стабилно управување со еден од најважните светски поморски коридори, преку кој минува значителен дел од глобалниот извоз на нафта и природен гас.

Велика Британија предупредува: Задолжителните такси би биле катастрофални

Британскиот заменик-премиер Дејвид Лами оцени дека воведувањето задолжителни такси за транзит низ Ормускиот Теснец би било „катастрофално“. Сепак, дел од британските функционери потсетуваат дека во други меѓународни морски теснеци, како Малачкиот Теснец и Ла Манш, веќе постојат системи за доброволно финансирање на навигациски услуги.

Вашингтон бара гаранции од Иран

Во меѓувреме, американските власти побараа Иран јавно да гарантира дека Ормускиот Теснец ќе остане отворен за меѓународниот поморски сообраќај и дека трговските бродови повеќе нема да бидат цел на напади. Американските претставници оценуваат дека политичките поделби во Техеран ја отежнуваат примената на постигнатите договори.

Американскиот претседател Доналд Трамп повторно изјави дека привременото примирје е завршено, но додаде дека Вашингтон ќе продолжи со дипломатските напори за трајно решение. Истовремено, тој упати нови закани кон Иран, предупредувајќи дека САД се подготвени да одговорат доколку биде загрозена американската безбедност.

Оман нуди компромисно решение

Клучна улога во новата дипломатска иницијатива има Оман, кој контролира голем дел од пловните води во Ормускиот Теснец. Во соработка со британски правни експерти, Оман подготви модел инспириран од управувањето со Малачкиот Теснец и понуди неговите правни советници да го претстават пред иранските власти.

Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи денеска треба да отпатува во Оман на разговори посветени на безбедноста на пловидбата и идниот режим на управување со теснецот.

Земјите од Заливот стравуваат од поголемо влијание на Иран

Во регионот постои сериозна загриженост дека евентуален модел кој би му дал на Иран поголема контрола врз теснецот може да ја загрози слободата на меѓународната пловидба.

Портпаролот на катарското Министерство за надворешни работи, Маџед ал-Ансари, предупреди дека такво решение би можело да овозможи секоја иранска радикална фракција во иднина да ја користи контролата врз теснецот како средство за политички притисок. Според дипломатски извори, и во самиот Иран постојат различни ставови. Дел од влијателните структури, особено во Корпусот на Исламската револуционерна гарда (IRGC), сметаат дека Техеран не треба да прави дополнителни отстапки, додека други се залагаат за соработка со меѓународната заедница.

Расправата продолжува во Меѓународната поморска организација

На последниот состанок на Советот на Меѓународната поморска организација (IMO) во Лондон, Оман повтори дека меѓународното право гарантира слободен транзит низ Ормускиот Теснец и дека не може да се воведуваат задолжителни такси за премин.

Истовремено, земјата предложи доброволен систем за финансирање на услуги кои би ја подобриле: безбедноста на пловидбата, заштитата на морската средина, спречувањето загадување и подготвеноста за поморски несреќи и пожари.

Во сенка на воената ескалација

Дипломатските разговори се одвиваат по најновата воена ескалација меѓу САД и Иран. Според информациите, американските сили оваа недела нападнале повеќе од 150 цели во Иран, насочени кон воени капацитети кои, според Вашингтон, претставувале закана за меѓународната пловидба.

Иран возврати со напади врз американски воени бази во Кувајт и Бахреин, што дополнително ја зголеми загриженоста за безбедноста на еден од најважните светски енергетски коридори.

Ормускиот Теснец останува клучна точка за светската економија

Ормускиот Теснец е еден од најважните поморски премини во светот, преку кој секојдневно се транспортира огромен дел од глобалниот извоз на сурова нафта и течен природен гас.

Поради тоа, секоја неизвесност околу неговото функционирање директно влијае врз цените на енергенсите, глобалната трговија и стабилноста на светските пазари, поради што вниманието на меѓународната заедница останува насочено кон исходот од разговорите меѓу Иран, Оман, САД и европските партнери.