Европа повторно е регион со најголем напредок во затворањето на родовиот јаз, но бројките покажуваат дека еднаквоста меѓу мажите и жените сè уште е далеку од реалност. Според најновите податоци на Светскиот економски форум, Европа годинава затворила 75,7 отсто од родовиот јаз, но со сегашното темпо целосна еднаквост не се очекува уште околу 70 години.

Родовиот јаз ги опфаќа разликите во можностите и положбата на жените и мажите во повеќе области – од пристапот до образование и здравство, до вработување, економските можности и учеството во политиката. Светскиот економски форум го следи овој јаз од 2006 година, а овогодишниот извештај покажува дека Европа повторно се искачила на првото место меѓу светските региони.

Со 75,7 отсто затворен родов јаз, Европа за нијанса ја надминала Северна Америка, која минатата година беше на првото место. Во изминатите две децении Европа го намалила родовиот јаз за седум процентни поени. Но, тоа не значи дека еднаквоста е близу. Според проценката на Светскиот економски форум, со сегашното темпо на напредок на Европа ќе ѝ бидат потребни уште околу 70 години за целосно да го затвори родовиот јаз.

Каде Европа е најблиску до еднаквост?

Извештајот ги споредува земјите според четири главни области: образование, здравство, економско учество и можности и политичко влијание. Во образованието Европа практично се приближува до целосна родова еднаквост, со резултат од 99,5 отсто. И во категоријата здравје и преживување резултатот е висок – 96,9 отсто.

Но, кога станува збор за економското учество и можностите, сликата е посложена. Европа има резултат од 69,5 отсто и се наоѓа на петтото место меѓу светските региони. Северна Америка е прва со 77,1 отсто. Најголемиот европски резултат е во политичкото зајакнување на жените. Европа тука има резултат од 37 отсто, што е највисок меѓу сите региони. Латинска Америка и Карибите се втори со 34,2 отсто.

Северот напред, истокот заостанува

Европскиот просек, сепак, крие огромни разлики меѓу земјите. Европа има најмногу земји меѓу десетте најуспешни во светот. Од основањето на индексот во 2006 година, европските земји сочинувале 69 отсто од сите позиции во глобалниот топ 10. И годинава седум од десетте најуспешни економии се европски. На листата се Исланд, Финска, Норвешка, Шведска, Велика Британија, Германија и Ирска. Исланд е убедливо пред останатите.

Тоа е единствената земја во Европа, но и во светот, која го затворила родовиот јаз за повеќе од 90 отсто – достигнувајќи 93 отсто. Особено висок резултат Исланд има во политичкото зајакнување на жените, каде што достигнува 95,4 отсто.

Земјата има долга историја на женска политичка застапеност. Во 1980 година, Исланд ја избра Вигдис Финбогадотир за претседателка, првата жена во светот избрана за шеф на држава на демократски избори. Но, само неколку стотини километри од северноевропските лидери, сликата е значително поинаква.

Кои европски земји најмногу заостануваат?

На дното на европската листа се Турција, Романија и Унгарија. Нивните резултати се повеќе од 20 процентни поени под оној на Исланд. Кај Романија особено проблематично е политичкото учество на жените. Во оваа категорија земјата има резултат од само 14,5 отсто и се наоѓа на 104-то место во светот.

Во извештајот како еден од факторите се наведува отсуството на задолжителни квоти и затворените внатрепартиски структури. И во Унгарија политичкото учество е главната причина за нискиот резултат. Земјата има само 13,2 отсто во оваа категорија, а во моментот на мерењето немала ниту една жена на министерска позиција, што носи нула поени во тој дел од индексот.

Така, иако Европа како целина е глобален лидер, разликите внатре во самиот континент остануваат драматични.

Што прави ЕУ?

Европската Унија има низа политики насочени кон намалување на родовиот јаз. Меѓу нив се правилата за транспарентност на платите, според кои компаниите треба да обезбедуваат повеќе информации за платите со цел да се намалат разликите во заработката меѓу мажите и жените.

Тука се и мерките поврзани со родителското отсуство и флексибилното работно време, чија цел е порамномерно распределување на грижата за децата и домашните обврски со професионалниот живот. Но, бројките од Светскиот економски форум покажуваат дека законите и политиките не се доволни сами по себе.

Европа можеби е светски лидер во затворањето на родовиот јаз, но лидерството не значи дека јазот е затворен. Напротив, остануваат уште 24,3 отсто до целосна еднаквост, а со сегашната динамика тој процес би можел да трае уште седум децении.