Европската унија подготвува нов пакет мерки за технолошка сувереност, со кој сака да ја намали зависноста од американските дигитални компании и кинеските чипови. Во Брисел расте стравот дека клучната дигитална инфраструктура на Европа е премногу зависна од странски компании и од политички одлуки надвор од ЕУ.
Една од најголемите грижи е облак-инфраструктурата. Американските компании држат околу 70 отсто од европскиот пазар на облак-услуги, што во ЕУ отвора прашање што би се случило доколку политичките тензии со Вашингтон ескалираат. Во европските кругови сè почесто се зборува за ризик од американски „прекинувач за исклучување“, иако американската технолошка индустрија тврди дека такво нешто не постои.
Брисел сака европски облак, чипови и AI инфраструктура
Пакетот што треба да биде претставен во среда ќе опфати правила за облак-услуги, вештачка интелигенција и чипови. Целта е Европа да развие сопствени капацитети, да ја зајакне отпорноста и да не зависи од еден надворешен играч во критични сектори.
Во нацрт-стратегијата, во која увид имала AFP, се наведува дека ЕУ сака да го „врати своето место во глобалната трка за геоекономска моќ“. Мерките треба да вклучат развој на дата-центри, зајакнување на снабдувањето со полупроводници и поголемо користење решенија со отворен код во јавниот сектор.
Страв од зависност, но и ризик од нов судир со САД
Европските претставници не ги именуваат директно САД како цел, но американската технологија доминира во облак-услугите, социјалните мрежи, е-трговијата и голем дел од дигиталната инфраструктура. Еврокомесарката за конкуренција Тереза Рибера порача дека Европа мора да развие сопствени способности и да не дозволи никој да влијае врз нејзините одлуки, вредности и економија.
Од американска страна, пак, доаѓаат предупредувања дека Европа не треба да оди кон протекционизам. Американскиот претставник во ЕУ, Ендру Пуздер, оцени дека Европа нема да може да се вклучи во економијата на вештачката интелигенција ако ги кочи другите.
Во криза, ЕУ би можела да интервенира и во производството
Посебно чувствителен дел од пакетот се чиповите. Според нацрт-документот, Европската комисија сака можност во кризна состојба да интервенира и да ги принуди производителите да им дадат приоритет на нарачки за производи клучни за кризата, дури и ако тоа значи надминување на постојни договори.
Се разгледува и заедничка набавка, при што ЕУ би дејствувала како централен купувач за повеќе земји членки што се соочуваат со сериозен недостиг.
Американските компании уверуваат дека нема „прекинувач“
Технолошките лоби-групи во САД се обидуваат да ги смират европските стравови. Арон Купер од Business Software Alliance изјави дека „не постои никаков прекинувач за исклучување“ и дека компаниите сакаат да ги почитуваат законите во земјите каде што работат.
Но во Брисел пораката е поинаква: дигиталниот суверенитет повеќе не е само прашање на пазар, туку и на безбедност, контрола и политичка независност. Европа сака да биде помалку ранлива, но тоа може да отвори нова фронт-линија во односите со Вашингтон.
