Европската Унија подготвува една од најголемите промени во оданочувањето на тутунот во последната деценија. Предлогот за нова Директива за оданочување на тутунот предвидува значително повисоки акцизи за цигарите, но и за првпат воведување минимални акцизи за електронски цигари, загреан тутун и никотински кесички.
Предлогот сè уште не е усвоен. Откако Европскиот парламент во јуни не успеа да постигне заеднички став, разговорите продолжуваат во Советот на ЕУ, каде што за усвојување е потребна едногласна поддршка од земјите-членки.
Според Европската комисија, старите правила повеќе не одговараат на пазарот, бидејќи употребата на нови никотински производи расте, особено кај младите.
Цигарите може да добијат многу повисока минимална акциза
Еден од најзначајните предлози е зголемување на минималната акциза за конвенционалните цигари за дури 139 отсто. Тоа би можело директно да влијае врз малопродажните цени во земјите-членки, иако конкретното поскапување за потрошувачите би зависело од националната даночна политика.
За првпат минимални европски акцизи би се применувале и на електронски цигари, загреан тутун, никотински кесички и други нови производи со никотин. ЕУ планира и суровиот тутун да го вклучи во европскиот електронски систем за следење, со цел да се намалат шверцот, црниот пазар и избегнувањето даноци.
700.000 смртни случаи годишно
Причината за реформата не е само економска. Според податоците наведени во извештајот, во ЕУ и натаму пушат околу 24 отсто од возрасните, а тутунот се поврзува со околу 700.000 смртни случаи годишно. Разликите меѓу земјите се огромни. Стапката на пушење се движи од околу 8 отсто во Шведска до 37 отсто во Бугарија, додека Хрватска и Грција се меѓу земјите со стапка над 35 отсто.
Европската Унија има цел до 2040 година да создаде „генерација без тутун“, односно уделот на пушачи да падне под пет проценти од населението.
Новите производи се следната голема цел
Иако традиционалните цигари и понатаму се најкористени, помладите сè почесто користат електронски цигари, загреан тутун и никотински кесички. Овие производи во одредени контексти се сметаат за помалку штетни од класичните цигари, но не се без ризик, особено поради зависноста од никотин и изложеноста на младите.
Некои земји веќе воведоа свои ограничувања. Белгија и Франција забранија продажба на електронски цигари за еднократна употреба, додека Холандија ги ограничи дозволените ароми во електронските цигари.
Доколку предлогот биде едногласно усвоен, промените ќе имаат значително влијание и врз тутунската индустрија, чија годишна продажба во ЕУ се проценува на околу 130 милијарди евра. За потрошувачите, најголемата промена би можела да биде јасно видлива на каса – повисоки цени не само за цигарите, туку и за сè поголемиот број алтернативни никотински производи.
