Европската Унија во 2025 година издала рекорден број први дозволи за престој на граѓани од земји надвор од ЕУ. Најголем дел биле поврзани со вработување и семејно обединување, а Шпанија била на врвот со повеќе од 635.000 издадени дозволи.

Земјите од Европската Унија во 2025 година издале околу 3,9 милиони први дозволи за престој на државјани од земји надвор од Унијата, најмногу откако почнало водењето на овие податоци во 2008 година. Според податоците на Евростат, бројот е зголемен за 10,1 отсто во споредба со 2024 година, односно биле издадени околу 355.000 дозволи повеќе.

Најголема причина било вработувањето, кое учествувало со 33,6 отсто од сите нови дозволи. Бројот на дозволи за работа пораснал за 16,1 отсто. На второ место е семејното обединување со 28,1 отсто, што претставува раст од 14,1 отсто. Образованието учествувало со 15,5 отсто од дозволите, со раст од девет проценти.

Единствената категорија со пад биле дозволите издадени по „други причини“, во која се вклучува и меѓународната заштита. Тие се намалиле за 0,9 отсто.

Шпанија на врвот, но семејството е пред работата

Шпанија издала најмногу први дозволи за престој во ЕУ – вкупно 635.438, што претставува околу 16,5 отсто од вкупниот број во Унијата. Но, за разлика од повеќе други земји, кај Шпанија најголем дел од дозволите не биле поврзани со ново вработување, туку со семејно обединување. Во текот на 2025 година Шпанија издала 275.869 дозволи по основ на семејни причини. Тие сочинувале 43,4 отсто од сите први дозволи издадени во земјата.

Мароканските државјани биле најголемата група корисници на дозволи за семејно обединување во ЕУ, а повеќе од половина од нив – 51,7 отсто – биле издадени во Шпанија. Шпанија била и најчеста дестинација за мароканските државјани кога се гледаат сите категории дозволи, со 43,8 отсто од вкупниот број. Тоа се поврзува и со долгогодишните миграциски заедници, како и со историските и јазичните врски со Мароко и земји од Латинска Америка.

Вработувањето било втората најголема категорија во Шпанија, со околу 115.040 дозволи. Во оваа категорија Шпанија била трета во ЕУ, зад Полска и Португалија. За образование биле издадени 105.419 дозволи за странски студенти, повторно трето место во Унијата, зад Франција и Германија.

Пет земји издале речиси две третини од сите дозволи

По Шпанија, најмногу први дозволи за престој издале:

Германија – 605.292
Полска – 467.314
Италија – 433.099
Франција – 377.462

Заедно со Шпанија, овие пет земји биле одговорни за речиси две третини од сите први дозволи издадени во ЕУ во 2025 година. Кога бројките ќе се споредат со големината на населението, сликата е поинаква. Малта издала најмногу дозволи во однос на бројот на жители – 57 на 1.000 жители. Следуваат Кипар со 47 и Португалија со 27, додека просекот за ЕУ бил девет дозволи на 1.000 жители.

На другиот крај се Словачка, Чешка, Романија, Естонија и Бугарија, со по четири дозволи на 1.000 жители.

Хрватска со најголем пад, Португалија со најголем раст

Не сите земји бележат раст. Најголем пад имала Хрватска, каде бројот на први дозволи се намалил за 43,3 отсто во споредба со 2024 година. Следуваат Грција со пад од 20,6 отсто и Австрија со 15,5 отсто. Спротивно на тоа, Португалија забележала најголем раст – бројот на издадени дозволи се зголемил за 154,9 отсто. Вкупно биле издадени 310.639 дозволи, што сепак е значително помалку од бројот во Шпанија.

Полска и Португалија биле лидерите во ЕУ според бројот на дозволи издадени по основ на вработување – 318.186 и 240.523 соодветно. Меѓу најзастапените работници биле државјани на Украина, Белорусија и Бразил.

Германија издала најмногу дозволи за индиски државјани, главно поврзани со работа и образование. Франција и Германија биле на врвот кога станува збор за дозволи за образование, со 118.404 и 112.500 дозволи.

Украинците се најбројни меѓу новите носители на дозволи

Според државјанството, Украинците биле најголемата група што добила прва дозвола за престој во ЕУ во 2025 година. Вкупно биле издадени 335.096 дозволи за украински државјани, односно 8,7 отсто од сите издадени дозволи. Најголемиот дел од нив биле издадени во Полска – дури 72 отсто од сите дозволи за Украинци во ЕУ.

Украинците и Бразилците биле и двете државјанства со најмногу дозволи издадени по основ на вработување. Кај Украинците, 86,3 отсто од работните дозволи биле издадени во Полска. Кај Бразилците, дури 90,3 отсто од дозволите за работа биле издадени во Португалија. По Украинците, најмногу први дозволи во ЕУ добиле државјани на Индија – 227.577 – и Мароко – 202.054.

Меѓу поголемите групи, дозволите за сириски и белоруски државјани биле единствените што забележале пад во споредба со 2024 година, за 42,1 и 15,5 отсто соодветно. Од друга страна, бројот на дозволи за колумбиски државјани пораснал за 43,4 отсто – најголем раст меѓу поголемите национални групи.

Рекорден број важечки дозволи

На крајот од 2025 година, во ЕУ биле регистрирани вкупно 27,8 милиони важечки дозволи за престој – исто така рекордно ниво. Кај вкупниот број важечки дозволи, сепак, најголемата причина не е вработувањето, туку семејното обединување.

Најмногу важечки дозволи имале марокански државјани – околу 2,2 милиони. Следуваат турските државјани со два милиони и украинските со 1,7 милиони.Податоците покажуваат дека европската миграција не се сведува само на работна миграција. Во 2025 година значаен дел од новите дозволи биле поврзани со семејствата и образованието, додека распределбата значително се разликувала од една до друга земја.