Европската Унија бара од технолошките компании појасно да покажат колку навистина ја чини природата нивниот AI бум. Додека Европа се обидува да ги стигне САД и Кина во трката за вештачка интелигенција, Брисел планира тројно да го зголеми капацитетот на дата-центрите во следните седум години. Но зад таа амбиција стои големо прашање: колку струја, вода и ресурси ќе потрошат идните мега-центри за податоци?
Европската агенција за животна средина предупредува дека брзата експанзија на вештачката интелигенција може да стане сериозен предизвик за климатските цели на Унијата. Според агенцијата, проблемот не е само во растот на дата-центрите, туку и во тоа што јавноста и институциите сè уште немаат доволно јасни податоци за нивниот реален еколошки отпечаток.
„Она што не можете да го измерите, не можете да го управувате“
Директорката на Европската агенција за животна средина, Лина Јле-Мононен, предупредува дека недостигот на транспарентност околу енергетската и водната потрошувачка на дата-центрите ја отежнува контролата врз нивното влијание.
„Она што не можете да го измерите, не можете да го управувате“, изјави таа за Politico, додавајќи дека сè уште недостасуваат јасни мерења, стандарди и најдобри практики за тоа што ЕУ треба да очекува од новите дата-центри што се градат.
Прашањето станува уште поважно бидејќи дата-центрите веќе трошат околу 3 проценти од електричната енергија во ЕУ. Во Ирска, тој удел достигнува и до 20 проценти, што покажува колку брзо дигиталната инфраструктура може да стане товар за енергетскиот систем.
Само 36 проценти пријавиле енергетска ефикасност
Според документ на Европската комисија, само 36 проценти од дата-центрите што имаат обврска да ја пријават својата енергетска ефикасност навистина го направиле тоа. Овој податок дополнително ја засилува загриженоста дека секторот расте побрзо отколку што институциите можат да го следат.
Брисел веќе работи на нови правила за регулирање на потрошувачката на енергија кај дата-центрите и за поттикнување подобри перформанси. Дел од пакетот треба да биде и шема за оценување на дата-центрите, која би отворила пат кон задолжителни минимални стандарди за енергетска ефикасност од 2030 година.
Технолошките компании под притисок
Европската комисија се најде под критики и поради клаузула што им овозможува на дата-центрите да ја сокријат својата потрошувачка на енергија. Според извештаи на истражувачки медиуми, ваквата клаузула била вметната во закон по лобирање од големи американски технолошки компании, меѓу кои и Microsoft.
Индустријата, пак, предупредува дека престрогите правила може да ги загрозат инвестициите. Но за еколошките институции, без јасни податоци нема ниту вистинска контрола, ниту одговорна политика.
AI бара струја, вода и зелена енергија
Дата-центрите не се само сервери во далечни згради. Тие се срцето на вештачката интелигенција, облак-услугите и дигиталната економија, но работат со огромна потрошувачка на електрична енергија и вода за ладење.
Ако растот продолжи со вакво темпо, побарувачката за струја може да почне да се судира со потребите на други индустриски сектори. Особено чувствително прашање е дали Европа ќе има доволно зелена енергија за да ја напојува новата AI инфраструктура без да ги загрози сопствените климатски цели.
Затоа битката за вештачка интелигенција веќе не е само технолошка. Таа станува и енергетска, еколошка и политичка. Европа сака да биде конкурентна во AI трката, но сè погласно прашува: дали дигиталната иднина може да биде паметна ако е изградена врз огромна и скриена еколошка цена?
