За граѓаните на Северна Македонија кои патуваат без виза во земјите опфатени со ETIAS, наскоро ќе има уште еден чекор пред патувањето, електронско одобрение за патување. Европскиот систем за патни информации и одобрение, познат како ETIAS, сè уште не е во функција и во моментов не се примаат апликации. Европската унија најавува дека точниот датум на почетокот ќе биде објавен неколку месеци однапред.

ETIAS не е виза. Станува збор за електронско патно одобрение за државјани на земји чии граѓани можат да патуваат без виза за краткорочен престој во земјите што го применуваат системот. Со одобрението ќе може да се патува за кратки престои, најчесто до 90 дена во период од 180 дена.

На прв поглед, апликацијата е едноставна. Сепак, пред да ја започнете, ќе треба да подготвите повеќе информации од оние што обично ги носите со себе кога патувате.

Што ќе треба да имате при рака?

Најважниот документ е пасошот со кој ќе патувате. Во апликацијата ќе се внесуваат податоци поврзани со патната исправа, па затоа имињата и бројот на пасошот мора да бидат внесени внимателно.

Европската унија наведува дека за аплицирање ќе треба да имате:

• важечки патен документ;
• лични податоци;
• податоци за контакт;
• информации поврзани со образованието и работата;
• информации за планираното патување;
• одредени информации поврзани со претходни патувања и безбедносни или миграциски прашања.

Апликантот потврдува дека информациите што ги доставил се точни. Затоа, пред да го испратите формуларот, проверете ги податоците буква по буква, особено името и презимето и бројот на пасошот. Европската комисија предупредува дека грешка во податоците може да создаде проблем при преминување на границата.

Работата и образованието се дел од формуларот

Една од работите што може да ги изненади патниците е тоа што ETIAS не се ограничува само на основните податоци од пасошот.

Во апликацијата ќе се бараат информации за вработувањето, како и податоци поврзани со образованието. Затоа е практично пред пополнувањето да ги имате при рака точните податоци за актуелниот или последниот работодавач, односно образовната институција доколку сте ученик или студент.

Ова е особено важно за оние кои формуларот го пополнуваат непосредно пред патувањето и не сакаат дополнително да бараат податоци или документи.

Ќе има прашања и за родителите

Во апликацијата се бараат и податоци за родителите. За малолетните патници постојат дополнителни правила.

Доколку барањето е за лице под 18 години, апликацијата може да ја поднесе лице кое ги има родителските права и обврски или законскиот старател. Кога некој друг поднесува апликација во име на патник, постојат посебни правила за застапување и се бара соодветна изјава.

Практично, семејствата кои патуваат со деца треба да планираат посебна апликација за секој патник, а не една за целото семејство.

Што ако имате роднина во ЕУ?

Ако патникот е член на семејство на државјанин на ЕУ и ги исполнува условите за таков статус, во апликацијата ќе треба да се внесат дополнителни информации за членот на семејството и да се објасни семејната врска.

Ова е важно бидејќи во одредени ситуации семејниот статус може да влијае и врз правилата што се применуваат за патувањето и врз ослободувањето од таксата.

Не оставајте ја апликацијата за последен момент

Иако ETIAS е дизајниран како брза електронска процедура, не е добра идеја апликацијата да биде последниот чекор пред патувањето. Повеќето барања треба да можат да бидат обработени автоматски, но во одредени случаи може да биде потребна дополнителна проверка. Тогаш постапката може да трае подолго.

Затоа, практично правило е: аплицирајте доволно рано и не планирајте патување потпирајќи се на тоа дека одобрението ќе пристигне веднаш. Одлуката се доставува по електронска пошта, па проверувајте ја и папката за несакана пошта.

Колку чини ETIAS?

Официјалната такса за ETIAS е 20 евра. Но, не сите патници ќе ја плаќаат. Од таксата се ослободени лицата помлади од 18 години и постари од 70 години, како и одредени членови на семејства на граѓани на ЕУ кои ги исполнуваат условите предвидени со правилата.

Внимавајте и на посредниците. Апликацијата преку официјалниот сајт или официјалната апликација чини 20 евра, додека приватни посредници може да наплатат дополнителна услуга. Европската унија предупредува дека при давање податоци од пасошот треба да се користат само доверливи посредници.

Колку долго ќе важи одобрението?

Одобрениот ETIAS ќе важи до три години или до истекот на пасошот со кој е поднесена апликацијата – што и да настапи прво. Тоа значи дека ако пасошот истече порано, новиот пасош ќе бара и ново ETIAS одобрение. Со важечки ETIAS може да се патува повеќепати, но правилото за краткорочен престој останува до 90 дена во кој било период од 180 дена.

Најважниот совет: користете го само официјалниот систем

Бидејќи ETIAS ќе обработува лични податоци и информации од пасошот, треба да се внимава на лажни страници што може да изгледаат како официјални.

Кога системот ќе започне да работи, апликацијата ќе може да се поднесе преку официјалната веб-страница или официјалната мобилна апликација на ETIAS. Во моментов системот не е активен и не треба да плаќате никому за „ETIAS одобрение“. Европската унија ќе го објави датумот на стартот однапред.

Брза проверка пред аплицирање

Пред да го започнете формуларот, практично е да ги подготвите:

1. Пасошот со кој ќе патувате.
2. Точните лични и контакт-податоци.
3. Податоците за работата или образованието.
4. Информациите за планираното патување и сместувањето.
5. Податоците за родителите.
6. Информациите за евентуален член на семејството во ЕУ, доколку тоа се однесува на вас.
7. Платежна картичка, доколку подлежите на плаќање.
8. Активна електронска адреса на која ќе ја добиете одлуката.

И најважно: не внесувајте измислени или неточни податоци само за да ја „поминете“ апликацијата. ETIAS е дел од системот за проверки пред патувањето, а точноста на податоците е една од клучните обврски на апликантот.