Емоционално зрело дете не значи дете кое секогаш е мирно и послушно. Напротив, зрелоста често се гледа токму во љубопитноста, отпорот, потребата за пријатели и желбата тинејџерот да изгради сопствен идентитет.

Ако некогаш сте се запрашале дали вашето дете е емоционално „на вистински пат“, веројатно поставувате важно прашање, но можеби ги барате погрешните знаци. Емоционалната зрелост кај децата не се гледа во тоа дали се секогаш мирни, лесни за воспитување или послушни. Според психотерапевтката и авторка д-р Линдзи Гибсон, станува збор за нешто подлабоко: способноста детето постепено да ги поврзува мислите и чувствата, да гради стабилна слика за себе и да учи како да функционира во односи без да ја изгуби контролата.

Гибсон, која претходно пишуваше за емоционално незрели родители, во својата нова книга „Како да воспитате емоционално зрело дете“ се фокусира на децата – од раѓање до рана зрелост. Таа објаснува дека секоја возраст има свои знаци на здрав емоционален развој и дека родителите понекогаш погрешно го толкуваат однесувањето што всушност е нормален дел од растењето.

Што значи емоционална зрелост кај децата

Емоционалната зрелост не е една особина, туку процес. Таа се развива постепено, како внатрешна структура во која детето учи да ги поврзува мислите, чувствата, инстинктите и свеста за себе.

Кога тој процес се развива здраво, детето со текот на времето учи да ги користи мислите за да ги смири силните чувства, но и чувствата за да развие интуиција, креативност и емпатија. Така се гради стабилно чувство за идентитет, способност за блискост со другите и подобро снаоѓање во проблеми.

Со други зборови, емоционално зрело дете не е дете кое никогаш не плаче, не се лути или не се спротивставува. Тоа е дете кое постепено учи што да прави со тие чувства.

Мали деца од 1 до 4 години: отпорот не е секогаш проблем

Ако двегодишно дете бега во спротивна насока, вели „не“ на сè и сака само да одлучува, тоа не мора да биде знак за загриженост. Напротив, во оваа возраст токму борбата меѓу независноста и потребата за близина е важен дел од развојот.

Малото дете кое е на здрав емоционален пат ќе се оддалечува од родителот, ќе инсистира на своја волја и ќе сака да покаже дека може само. Но потоа повторно ќе се врати во прегратка, ќе бара утеха или сигурност.

Тој круг – оддалечување и враќање – е нормален и важен. Детето преку него учи дека може да истражува, но и дека има безбедно место каде може да се врати.

Затоа барањето целосна послушност во оваа возраст може да биде погрешен сигнал. Многу тивко, претерано послушно дете кое никогаш не се спротивставува можеби нема доволно простор да ја вежба својата автономија.

Основци од 6 до 11 години: пријателите стануваат голема работа

Кога децата ќе тргнат на училиште, емоционалниот развој се поместува од домот кон поширокиот свет. Во оваа возраст децата почнуваат силно да се интересираат за пријателства, групи, правила, припадност и тоа што другите мислат за нив.

На родителите понекогаш им изгледа заморно кога детето постојано зборува за тоа кој со кого се дружи, кој што кажал, кој не го поканил или кој е „најдобар другар“. Но токму тоа е очекуван дел од развојот.

Во основно училиште децата учат како да влегуваат во група, како да се справат со одбивање, како да соработуваат, како да се натпреваруваат и како да изградат односи надвор од семејството. Тоа се емоционални вештини што ќе ги користат цел живот.

Затоа опседнатоста со пријателите во оваа возраст не треба секогаш да се гледа како драматизирање. Често тоа е начинот на кој детето учи како функционира социјалниот свет.

Тинејџери од 12 до 18 години: кога родителите веќе „не се кул“

Тинејџерските години често се најтешки за родителите. Детето кое некогаш барало близина одеднаш сака приватност, се оддалечува, поминува повеќе време со врсници, експериментира со стил, ставови, музика, изглед или идентитет.

Иако тоа може да изгледа како бунт или одбивање на родителот, во голем дел од случаите е нормален дел од адолесценцијата. Тинејџерот во оваа фаза се обидува да одговори на едно од најважните прашања: кој сум јас?

Желбата за приватност, силната поврзаност со врсниците и експериментирањето со идентитетот не значат дека родителот ја изгубил врската со детето. Тие значат дека детето се обидува да изгради сопствена личност.

Задачата на родителот не е да го контролира секој избор, туку да остане стабилна, достапна и безбедна личност на која тинејџерот може да се врати кога ќе му треба поддршка.

Поправката на односот е поважна од совршенството

Една од најважните пораки е дека родителството не бара совршен однос без грешки. Таков однос речиси и не постои. Децата не растат затоа што родителите никогаш не грешат, туку затоа што учат дека односот може да се поправи.

Кога родителот ќе викне, ќе реагира пребрзо или нема да го разбере детето, важен е следниот чекор: разговор, извинување, објаснување и враќање на довербата. Токму тие моменти го учат детето дека конфликтот не значи крај на блискоста.

Емоционалната зрелост се гради во односи во кои има простор за грешки, но и за поправка.

Што треба да запомнат родителите

Да воспитате емоционално зрело дете не значи да создадете дете кое секогаш се однесува совршено. Не значи ниту да го заштитите од секоја тешкотија, разочарување или конфликт.

Тоа значи да бидете личност на која детето доволно ѝ верува за да се враќа – кога е мало и сака прегратка, кога е основец и страда поради пријателите, и кога е тинејџер кој глуми дека не му требате.

Барањето независност кај малото дете, силната потреба за пријатели кај основецот и желбата за приватност кај тинејџерот не се секогаш проблеми. Често тие се знаци дека детето расте токму онака како што треба.