Екстремните горештини не се само непријатност во летните месеци. За бремените жени и новороденчињата, високите температури можат да претставуваат сериозен здравствен ризик, а здравствените работници ширум светот сè почесто се соочуваат со компликации поврзани со топлината.

Според ново истражување на глобалната здравствена фондација „Велком“, 73 отсто од анкетираните здравствени работници кои се занимаваат со мајчинско здравје велат дека во последните пет години забележале зголемување на случаите или компликациите поврзани со екстремна топлина.

Наодите беа презентирани на 5 октомври на пред-КОП состанокот во Нади, Фиџи, каде Симон Стил, шеф на телото на Обединетите нации за климатски промени, предупреди дека влијанието на високите температури врз бременоста и новороденчињата мора да стане дел од климатските политики.

Топлината е поврзана со предвремено раѓање и ниска родилна тежина

Повисоките температури се поврзуваат со поголем ризик од предвремено раѓање, мртвороденост и ниска родилна тежина, но и со компликации кај мајките. Според податоците што ги наведува „Велком“, секое зголемување на температурата за еден степен Целзиусов е поврзано со пет отсто поголем ризик од предвремено раѓање и седум отсто поголем ризик од гестациски дијабетес.

Истражувањето опфатило 1.000 здравствени професионалци кои работат со мајки и новороденчиња во Австралија, Бразил, Индија, Обединетото Кралство и Зимбабве. Дури 98 отсто од нив рекле дека се грижеле за бремена жена чие здравје, според нивната проценка, било погодено од екстремна топлина, а 99 отсто го кажале истото за новороденче.

Проблемот не е само во температурата надвор. Бремените жени кои работат на отворено, живеат во домови без соодветно разладување или мораат долго да патуваат до здравствена установа имаат помалку можности да се заштитат од топлината. И самите клиники можат да бидат ранливи ако немаат сигурно снабдување со вода, електрична енергија и системи за ладење.

„Да се остане на ладно едноставно не е опција кога нема каде да се оди на ладно“, предупреди Стил.

Здравствените работници бараат повеќе поддршка

Речиси сите анкетирани професионалци препознале случаи кај мајки и бебиња што ги поврзуваат со екстремната топлина, но истовремено велат дека системот не е доволно подготвен.

Дури 92 отсто од здравствените работници побарале повеќе обука, насоки и ресурси за заштита на бремените жени од високите температури. Тоа покажува дека климатската адаптација не е само прашање на инфраструктура и урбанистичко планирање, туку и на здравствениот систем.

Пред-КОП состанокот во Фиџи, кој се одржува од 5 до 8 октомври, е последниот голем собир пред КОП31, што ќе се одржи од 9 до 20 ноември во Анталија, Турција. Овогодишниот самит е замислен како „КОП на имплементацијата“, со фокус на претворање на климатските ветувања во конкретни мерки.

Некои од решенијата се изненадувачки едноставни

Експертите предупредуваат на ризикот, но истовремено нагласуваат дека дел од решенијата веќе постојат и не мора секогаш да бидат скапи или технолошки сложени.

Во Зимбабве и Јужна Африка, проект финансиран од „Велком“ опфаќа околу 1.600 жени и тестира едноставни начини за заштита од екстремна топлина. Меѓу нив се шешири за заштита од сонце, шишиња со вода, чадори и вентилатори. Во некои заедници покривите се бојадисуваат во бело за да апсорбираат помалку топлина, а преку радио се емитуваат совети за заштита од високите температури.

Здравствените работници добиваат и алатки со кои можат секојдневно да испраќаат предупредувања преку апликација. Идејата е едноставна: ако луѓето навреме знаат дека доаѓа опасен топлотен бран, можат да го променат времето на активности, да избегнат директно изложување на сонце и полесно да најдат место за разладување.

И покривите можат да помогнат

Градовите исто така можат да го намалат топлинскиот товар врз своите жители. Истражувачи од Универзитетот во Манчестер проучувале системи за собирање дождовница од покривите кои би можеле да се користат за прскање вода врз загреаните кровови.

Кога водата испарува, таа го лади покривот и ја намалува количината топлина што влегува во објектот. Со тоа може да се намали и потребата од климатизација, што истовремено значи помала потрошувачка на електрична енергија и помалку отпадна топлина што се исфрла во градската средина.

Друг пример доаѓа од Шпанија, каде стотици јавни објекти се определени како климатски засолништа – места каде граѓаните можат да се засолнат од опасните топлотни бранови. Само Барселона има околу 400 вакви простори, меѓу кои библиотеки, музеи и општински пазари.

Градовите можат да ги штитат најранливите

И Анталија, домаќинот на КОП31, веќе работи на мапирање на областите во кои се преклопуваат високите температури и концентрацијата на ранливи жители. Таквите податоци може да им помогнат на властите да насочат повеќе сенка, зелени површини, системи за рано предупредување и здравствена поддршка токму таму каде што се најпотребни.

Овој пристап е особено важен за бремените жени, децата и новороденчињата, но и за постарите лица и луѓето со хронични заболувања. Наместо сите граѓани да се третираат еднакво во услови на топлотен бран, инфраструктурата и здравствената помош можат да се насочат кон оние кои се најизложени на ризик.

Финансирањето, сепак, останува еден од најголемите предизвици. На КОП30 земјите се согласија до 2035 година да го зголемат трипати финансирањето за климатска адаптација. КОП31 ќе биде еден од тестовите за тоа дали ваквите ветувања ќе се претворат во конкретни мерки.

„Климатските промени никогаш не смеат да станат причина бременоста и раѓањето да бидат помалку безбедни“, порача Стил. „Здравиот почеток на животот на едно новороденче никогаш не смее да зависи од тоа дали неговото семејство може да избега од топлината.“