Црниот дроб е еден од најважните органи во човечкото тело и има клучна улога во разградувањето и обработката на супстанциите што ги внесуваме. Секој лек, витамин или додаток во исхраната минува низ него пред да стигне до останатите делови од организмот. Токму затоа, некои суплементи можат да предизвикаат сериозни последици доколку се користат несоодветно или во прекумерни количини. 

Според експерти цитирани од „EatingWell“, постојат четири популарни додатоци во исхраната кои најчесто се поврзуваат со оштетување на црниот дроб. 

Екстракт од зелен чај

Иако пиењето зелен чај генерално се смета за здрав избор, концентрираните додатоци што содржат екстракт од зелен чај носат значително поголем ризик.

Според податоците за оштетувања на црниот дроб предизвикани од лекови и суплементи во САД, екстрактот од зелен чај е поврзан со голем број пријавени случаи на проблеми со црниот дроб. Главната причина е соединението ЕГЦГ (епигалокатехин галат), кое во капсулите се наоѓа во многу поголеми концентрации отколку во една шолја чај. 

Европската агенција за безбедност на храната утврдила дека внесување 800 милиграми ЕГЦГ дневно може да доведе до покачени вредности на ензимите на црниот дроб, што претставува знак за можно оштетување. 

Високи дози витамин А

Витаминот А е неопходен за добар вид, имунолошки систем и здравје на клетките, но неговата прекумерна употреба може да биде опасна.

За разлика од витамините растворливи во вода, како витамин Ц и витамините од Б-комплексот, витаминот А се складира во организмот. Со текот на времето, неговото натрупување може да предизвика токсичност, воспаление на црниот дроб, а во потешки случаи и фиброза или цироза. 

Експертите наведуваат дека горната препорачана граница за возрасни е 3.000 микрограми РАЕ дневно, односно околу 10.000 интернационални единици од сите извори заедно. 

Бидејќи витаминот А природно се внесува преку јајца, млечни производи и жолто-портокалов зеленчук, проблемите најчесто настануваат кога луѓето дополнително земаат суплементи без претходно да ги проверат своите реални потреби. 

Екстракт од куркума со црн бибер

Куркумата последниве години е меѓу најбараните природни додатоци поради нејзините антиинфламаторни својства.

Сепак, експертите предупредуваат дека концентрираните екстракти од куркума, особено кога се комбинирани со екстракт од црн бибер, можат да претставуваат ризик за црниот дроб. Активната состојка во црниот бибер – пиперин – може да ја намали способноста на црниот дроб да го разградува куркуминот, што овозможува негово натрупување до потенцијално токсични нивоа. 

Поради тоа, експертите препорачуваат куркумата да се користи како зачин во секојдневната исхрана, наместо во високо концентрирана форма преку суплементи. 

Ашваганда

Ашвагандата е билен додаток кој често се користи за намалување на стресот, подобрување на сонот и општото чувство на благосостојба.

Иако вообичаено се смета за безбедна, во светот се регистрирани повеќе случаи на оштетување на црниот дроб поврзани со нејзина употреба. Некои од нив биле толку сериозни што довеле и до трансплантација на црн дроб. 

Најголем ризик е забележан кај лица кои користеле значително повисоки дози од традиционално препорачаните. Симптомите што можат да укажуваат на проблем се замор, мачнина, темна урина, пожолтување на кожата и белките на очите. 

Како побезбедно да се користат додатоците во исхраната?

Експертите нагласуваат дека суплементите не треба да се користат без потреба и без претходна консултација со лекар.

Тие препорачуваат:

• прво да се направат лабораториски анализи за да се утврди дали навистина постои недостаток на одреден витамин или минерал;
• приоритет да има разновидната и балансирана исхрана;
• секогаш да се консултира лекар пред воведување нов додаток, особено кај лица со постоечки заболувања или проблеми со црниот дроб. 

Според експертите, екстрактот од зелен чај, високите дози витамин А, екстрактот од куркума со црн бибер и ашвагандата имаат документирана поврзаност со оштетување на црниот дроб. Тоа не значи дека секој што ги користи ќе има проблеми, но укажува дека нивната употреба бара поголема внимателност и информираност.