Европската Унија го забрзува развојот на дигиталното евро – проект што сè повеќе се гледа не само како нов начин на плаќање, туку и како обид за намалување на европската зависност од американските финансиски гиганти Visa и Mastercard.

Дигиталното евро ќе биде електронска верзија на заедничката европска валута, издадена и гарантирана од Европската централна банка (ЕЦБ). Неговата вредност ќе биде идентична со готовите евра, а замислено е да функционира како дополнување на готовината и постојните банкарски услуги, а не како нивна замена.

Дигиталното евро добива зелено светло

Комитетот за економски и монетарни прашања на Европскиот парламент веќе даде поддршка за проектот, а почетокот на јули се очекува пленарно гласање во Стразбур. Потоа следуваат преговори со земјите членки, со цел конечен договор да биде постигнат до крајот на годината.

Според сегашните планови, дигиталното евро би можело да стане реалност до 2029 година.

Како ќе функционира?

Граѓаните ќе можат да чуваат дигитални евра во специјален дигитален паричник и да плаќаат и онлајн и офлајн. Еден од главните аргументи на ЕЦБ е високото ниво на приватност, при што институцијата тврди дека нема директно да може да ги идентификува корисниците врз основа на нивните трансакции.

Основната инфраструктура ќе ја обезбедува Европската централна банка, додека банките и давателите на платежни услуги ќе ги нудат услугите до граѓаните и компаниите.

Европа зависна од американските платежни системи

Една од главните причини за развојот на дигиталното евро е фактот што европскиот платежен систем во голема мера зависи од компании надвор од Европа.

Според податоците на ЕЦБ, речиси две третини од плаќањата со картички во еврозоната се обработуваат преку компании како Visa и Mastercard. Во услови на растечки геополитички тензии, европските институции сè почесто предупредуваат дека ваквата зависност може да претставува ризик за финансиската автономија на Унијата.

Враќањето на Доналд Трамп во Белата куќа и новите трговски тензии дополнително ја засилија дебатата за потребата Европа да изгради сопствени финансиски и технолошки системи.

Дали дигиталното евро навистина ќе ја намали зависноста?

Експертите се поделени. Дел од нив сметаат дека дигиталното евро може да биде важен чекор кон поголема финансиска независност, но предупредуваат дека тоа само по себе нема да ги замени Visa и Mastercard, бидејќи не станува збор за нова картична мрежа.

За вистинско намалување на зависноста, Европа би морала да развие и сопствена платежна инфраструктура која ќе може да конкурира на глобалните играчи.

Предности и дилеми

Поддржувачите на проектот посочуваат дека дигиталното евро би можело да донесе пониски трошоци за трговците, побрзи трансакции и поголема отпорност на финансиски кризи.

Сепак, критичарите предупредуваат на можни ризици поврзани со приватноста и потенцијалниот надзор над трансакциите. Тие бараат јасни гаранции дека дигиталното евро нема да стане алатка за следење на финансиското однесување на граѓаните.

И покрај дилемите, Европската Унија очигледно гледа на дигиталното евро како на еден од клучните проекти за зајакнување на својата економска и технолошка независност во наредната деценија.