„Да го сменам изворот на протеини? Попрво ќе го сменам сенаторот“, вели еден гласач од Мисисипи во предизборниот спот на демократот и кандидат за сенатор Скот Колом, додека во дворот на својата куќа подготвува хамбургери на скара.

Овој духовит одговор бил реакција на коментарот на републиканската кандидатка Синди Хајд-Смит, која на забелешката на новинар дека царините довеле до поскапување на говедското месо изјавила дека граѓаните имаат и други извори на протеини доколку говедското им е прескапо.

Иако резултатите сè уште не се конечни и се очекува нивна официјална потврда, се чини дека пораката од спотот имала ефект. Демократот Колом моментално води во трката, и тоа во држава во која пред само две години Доналд Трамп ја победи својата демократска противкандидатка со разлика од 22 процентни поени.

Ова е само еден од примерите за изборниот подем на демократите, чиј добар резултат се огледува и во државите што во изминатите години се сметаа за речиси недостижни за демократските кандидати. Тексас, Ајова, Канзас, Охајо и Јужна Каролина, држави во кои Доналд Трамп оствари убедливи победи во 2024 година, овојпат избрале демократски сенатори.

Ваквиот развој на настаните го отвора прашањето дали станува збор за вообичаено казнување на партијата на актуелниот претседател на средината од неговиот мандат или, пак, за почеток на посериозна промена на американската политичка географија.

Во текот на изминатата деценија американската политика стануваше сè попредвидлива во географска смисла. Демократската партија доминираше на североистокот, на западниот брег и во големите урбани центри, додека републиканците ја зацврстуваа својата позиција на југот, во руралните области и во државите од внатрешноста на земјата.

Претседателските избори главно се решаваа во неколку колебливи држави, како Пенсилванија, Мичиген, Висконсин, Џорџија, Аризона и Невада. Во остатокот од земјата политичката распределба практично беше однапред позната.

Резултатите од овогодишните меѓуизбори покажаа дека таквата поделба не е непроменлива.

Најилустративен пример е Тексас, втората најнаселена американска држава, која од 1976 година не гласала за демократски претседателски кандидат. Демократот Џејмс Таларико успеал да освои сенаторско место, победувајќи го републиканецот Кен Пакстон, додека Демократската партија ја освоила и гувернерската функција, поразувајќи го долгогодишниот републикански гувернер Грег Абот.

Особено значајно е што станува збор за држава со 40 електорски гласови на претседателските избори. Евентуалното претворање на Тексас во конкурентна држава би можело долгорочно да ги промени изборните пресметки на двете големи американски партии, дури и ако републиканците продолжат да имаат структурна предност.

Сличен образец се појавил во Ајова и Охајо, држави кои некогаш важеле за клучни претседателски боишта, но во текот на политичката кариера на Трамп станале значително повеќе наклонети кон републиканците.

Успесите на демократите во овие држави се особено интересни поради демографската структура на гласачкото тело. Станува збор за држави со значителен удел на рурално население, индустриски работници и белци без високо образование – групи меѓу кои републиканците во изминатите години остваруваа голема предност.

Враќањето на дел од овие гласачи кон демократите покажува дека нивната поддршка за републиканците не е нужно трајна, особено кога економските резултати на власта не ги исполнуваат очекувањата.

Економското незадоволство беше еден од најважните заеднички фактори на овие избори. Иако Трамп го градеше својот политички капитал врз ветувањата за враќање на индустриското производство, заштита на домашните работни места и подобрување на животниот стандард, растот на трошоците за живот, високите цени на енергенсите и последиците од трговските спорови ја оптоварија неговата администрација.

Особено погодени се земјоделските заедници, кои истовремено зависат од извозот, цените на горивата и стабилноста на меѓународните пазари. Во Ајова, каде што земјоделството има исклучително важна економска улога, незадоволството од царините и трошоците за производство придонело за слабеење на републиканската поддршка.