На четвртиот ден од климатскиот самит COP31 во Турција, учесниците беа предупредени дека светот, според актуелните политики, се движи кон затоплување од околу 2,7 Целзиусови степени до крајот на векот. Гардијан известува дека научниците предупредуваат на сериозно и тешко обратливо надминување на целта од Парискиот договор. Разликата меѓу меѓународните заложби и реалните мерки останува главната точка на спорот.
Во дискусиите учествуваа претставници на влади, научници и активисти. Британскиот премиер Енди Барнам ја најави улогата на земјата во зелената транзиција, додека дел од еколошките организации оценија дека политичките пораки мора да бидат придружени со конкретни одлуки. Грета Тунберг ги обвини политичките и економските центри на моќ за недоволна реакција. Овие ставови се дел од расправата, а не единствена позиција на сите учесници.
Целта за ограничување на затоплувањето на 1,5 степен не е произволна бројка. Научните проценки покажуваат дека секое дополнително зголемување на температурата ги засилува ризиците од екстремни горештини, суши, поплави и оштетување на екосистемите. Сепак, мерењето на долгорочното затоплување не е исто со температурата во една година или еден месец. Затоа новите предупредувања не треба да се претвораат во сензационални тврдења дека договорот веќе формално е изгубен.
Зошто границата од 1,5 степен останува важна
Разликите меѓу државите се и финансиски. Земјите што имаат најголема историска одговорност за емисиите се повикани да обезбедат повеќе средства за транзиција и приспособување на посиромашните држави. Тие пак бараат помошта да не биде претежно во вид на нови кредити, бидејќи трошоците за природните катастрофи веќе ги оптоваруваат нивните јавни финансии.
Долгорочните климатски цели зависат и од националните одлуки што се носат надвор од самитите. Енергетските системи, зградите, транспортот и индустријата се менуваат со инвестициски циклуси што траат години. Затоа одложувањето на реформите може да ја зголеми цената на идната транзиција, дури и кога привремено изгледа политички поудобно. Во исто време, мерките мора да ги земат предвид приходите на домаќинствата и можностите на компаниите, затоа што неспроведлив план не создава реално намалување на емисиите. За оценување на резултатите е потребна проверка на конкретни рокови, количини емисии и средства за приспособување. Токму овие мерливи показатели ќе покажат дали COP31 е пресврт или уште една етапа на неисполнети заложби.
На самитот беше поставено и прашањето за компаниите што ги оспоруваат климатските мерки на владите преку меѓународни арбитражни механизми. Според известувањето на Гардијан, анализи укажуваат на спорови со огромна финансиска вредност. Тоа ја покажува сложеноста на транзицијата: владите треба истовремено да намалуваат емисии, да обезбедуваат енергија и да управуваат со правните ризици.
За европските земји, вклучувајќи го и Балканот, сушите, поплавите и енергетската безбедност се конкретни прашања, а не само теми од меѓународни конференции. Исходот од COP31 ќе треба да се оценува според усвоените обврски, финансирањето и нивното спроведување. Самите говори не можат да го заменат намалувањето на емисиите.
