Берзанските цени на електричната енергија во регионот достигнуваат екстремно високи нивоа, под притисок на рекордните горештини, долготрајната суша, ниските водостои и зголемената потрошувачка на струја.
На 3 август, околу 20 часот, цената на електричната енергија на берзата во Србија достигна околу 550 евра за мегават-час. Уште повисоки цени беа регистрирани во Словенија, каде што достигнаа 717 евра, и во Хрватска, со околу 650 евра за мегават-час.
Во истиот период, цената во Романија изнесуваше околу 535 евра, а во Унгарија 510 евра за мегават-час. Македонија и Бугарија имаа значително пониски цени – околу 217, односно 290 евра за мегават-час.
Сушата го погодува производството на струја
Една од главните причини за притисокот врз енергетскиот систем е екстремната суша. Ниските водостои на Дунав и другите реки го намалуваат потенцијалот за производство во хидроцентралите, но создаваат проблеми и за термоелектраните и нуклеарните централи кои користат речна вода во процесите на ладење.
Ситуацијата веќе сериозно ја погоди Романија. Еден реактор во нуклеарната централа „Чернавода“ е исклучен поради нискиот водостој на Дунав, а властите предупредуваат дека проблемот би можел да го погоди и вториот реактор. Нуклеарната централа обезбедува околу една петтина од електричната енергија во земјата.
Под притисок е и Србија, каде што екстремно ниските водостои го отежнуваат производството во хидроцентралите, а властите апелираат до граѓаните рационално да ја користат електричната енергија.
Зошто струјата е најскапа навечер?
Особено високи цени се забележуваат во вечерните часови. Токму тогаш потрошувачката останува висока поради интензивната употреба на клима-уреди, додека производството од соларните електрани нагло се намалува со заоѓањето на сонцето.
На пазарот така истовремено се појавуваат два притисоци – помала понуда на електрична енергија и голема побарувачка, што ги турка берзанските цени нагоре.
Екстремно нискиот водостој на Дунав дополнително ја влошува ситуацијата и го ограничува производството на електрична енергија во делови од регионот.
Притисокот се чувствува низ Европа
Проблемот не е ограничен само на Балканот. Високите температури ја зголемуваат употребата на клима-уредите низ Европа, додека истовремено создаваат потешкотии во производството на електрична енергија во дел од нуклеарните, термо и хидроцентралите.
Енергетските експерти како долгорочни решенија ги посочуваат зголемувањето на производствените капацитети, батериското складирање на електрична енергија, подобрите прекугранични интерконекции и пофлексибилното управување со потрошувачката.
Потребни се и дополнителни инвестиции во електроенергетската мрежа и во извори што можат да произведуваат струја во периодите кога соларните електрани не работат, особено во вечерните часови.
Горештините и сушата годинава повторно го отвораат клучното прашање за европските енергетски системи – не само колку електрична енергија можат да произведат, туку дали можат да обезбедат доволно струја токму во часовите кога побарувачката е најголема.
