Во исто време, типичната годишна сметка за енергија, дури и по државната интервенција, се очекува да биде повисока отколку за време на енергетскиот шок што следеше по руската инвазија врз Украина.

Британскиот институт Resolution Foundation предупреди дека мерките предвидени во новиот буџет не се доволно насочени кон граѓаните што најтешко ги поднесуваат високите трошоци за живот.

Според анализата објавена на 29 октомври, посиромашната половина од домаќинствата ќе добие просечно 158 фунти поддршка во периодот опфатен со пресметката, додека побогатата половина ќе добие 144 фунти.

Разликата е само 14 фунти, иако финансиските можности на двете групи се значително различни.

Струјата поскапа отколку во кризата од 2022 година

Една од главните мерки е еднократна исплата од 100 фунти за околу 20 милиони домаќинства, определени според категоријата на имотот во системот за локално оданочување.

Владата предвидува и промени во фиксните надоместоци за снабдување со гас, како и други мерки за олеснување на трошоците.

Сепак, според Resolution Foundation, типичната годишна сметка за енергија во 2026–2027 година би можела да достигне околу 1.750 фунти и по државната поддршка.

За споредба, во 2022–2023 година, кога Европа се соочи со тежок енергетски шок, таа изнесувала околу 1.685 фунти.

Тоа значи дека дури и новиот пакет помош не гарантира враќање на сметките на претходното ниво.

И богатите добиваат помош, бидејќи критериумот не е доходот

Еден од клучните проблеми е начинот на кој се определува кој ќе добие поддршка.

Наместо директно да се проценува доходот на семејството, дел од помошта се распределува според даночната категорија на имотот.

Но вредноста на живеалиштето, особено кога се користат историски проценки, не секогаш покажува со колку пари располага домаќинството денес.

Така, граѓани со различни финансиски можности можат да добијат иста поддршка.

Економистите предупредуваат дека универзалните или широко поставените мерки се административно поедноставни, но можат да бидат помалку ефикасни во борбата против енергетската сиромаштија.

Од друга страна, ваквите мерки можат побрзо да опфатат голем број домаќинства и да помогнат и на семејства што не се формално сиромашни, но имаат високи трошоци.

Помошта е краткорочна, проблемот останува

Британската влада ја брани буџетската политика како обид да им остави повеќе простор на семејствата во услови на меѓународна економска неизвесност.

Но Resolution Foundation предупредува на посериозен проблем: слаб раст на расположливите приходи и ризик типичните домаќинства во наредните години да се соочат со намалена куповна моќ.

Според проценката на институтот, типичниот расположлив доход би можел да биде за околу 1.050 фунти понизок до 2028–2029 година во однос на претходно очекуваната патека на раст.

Тоа не значи дека секое семејство ќе изгуби точно толку пари, туку дека економските изгледи се влошуваат.

Лекција и за Македонија: кому навистина му помагаат субвенциите?

Британскиот пример отвора прашање што е релевантно и за Северна Македонија: дали државната помош за ублажување на трошоците за живот треба да биде широка или насочена кон најранливите категории?

Кога ист износ добиваат граѓани со многу различни приходи, ефектот врз сиромаштијата може да биде ограничен.

Но прецизното насочување бара ажурирани податоци, функционални институции и систем што ќе ги опфати и оние што лесно остануваат надвор од формалните социјални категории.

Затоа вистинската мерка за успешноста на една енергетска политика не е само бројот на граѓани што добиле помош или милијардите потрошени од буџетот.

Прашањето е дали поддршката навистина го намалила товарот за домаќинствата што без неа би морале да штедат на греење, храна и други основни потреби.