Постојат датуми кои историјата ги памти по една случка, една личност, еден момент. А потоа постои и 7 јуни, ден кој со децении, речиси без план, собирал имиња кои го дефинирале звукот на дваесеттиот век. Prince. Tom Jones. Dean Martin. И Motown. Сите на ист ден, во различни години, на различни континенти. Музиката очигледно има свој календар.
Dean Martin: Пред сè останати, тој беше прв
На 7 јуни 1917 година, во Стјубенвил, Охајо, се родил Дино Пол Крочети, кој светот подоцна ќе го запознае под името Дин Мартин. Тој бил италоамерички пејач, глумец и комедијаш кој во педесеттите и шеесеттите години бил толку голем, толку неизбежен, толку релаксиран на сцена, што луѓето почнале да веруваат дека сето тоа му доаѓа без никаков труд.
Тоа, се разбира, не беше точно, но илузијата беше совршена. Мартин пееше со чаша во рака, се смееше на своите шеги пред публиката да стигне до нив и изгледаше како некој кој случајно влегол на сцена и решил да остане. Неговото „That’s Amore”, „Everybody Loves Somebody” и „Volare” останаа меѓу најпрепознатливите звуци на американскиот пејзаж по Втората светска војна.
Бил дел од легендарниот Рат Пак заедно со Френк Синатра и Сами Дејвис Џуниор, тројца кои заедно го дефинирале стилот, шармот и звукот на Лас Вегас во неговиот златен период. Во Холивуд снимил над 40 филмови. На телевизија бил домаќин на еден од најгледаните шоу-програми во Америка.
Tom Jones: Гласот кој стигна од Велс до целиот свет
Дваесет и три години подоцна, на 7 јуни 1940 година, во Понтиприд, Велс, се родил Томас Џон Вудвард, подоцна познат под сценското име Том Џонс. Тој бил момче од работничко семејство со глас кој не можел да се скрие, дури и кога требало.
Неговото „It’s Not Unusual” од 1965 година влегло директно на прво место на британските листи и го направило ѕвезда преку ноќ. Но „Delilah” од 1968 година е можеби неговиот вистински белег: драматична, театрална, со оној финален крик кој и денес го знаат луѓето кои никогаш свесно не слушале Том Џонс.
Она што го прави Том Џонс поинаков од повеќето ѕвезди на неговата генерација е тоа што никогаш навистина не застарел. Снимал дуети со Арт Гарфанкел, Роби Вилијамс, Вајклеф Жан. Во деведесеттите доживеал ренесанса кај помладата публика. Денес, на 86 години, сè уште пее. Гласот е поинаков, но сè уште е тука.
Berry Gordy и Motown: Фабриката за соништа основана во 1958
На 7 јуни 1958 година, Бери Горди, млад Американец од Детроит со 800 долари позајмени пари од семејниот заеднички фонд, ја основал издавачката куќа Тамла Рекордс, која подоцна ќе прерасне во Motown Records.
Она што следело е можеби најневеројатната приказна во историјата на американската музика. Од мала куќа во Детроит наречена „Хит Фабриката”, Горди произвел звук кој ги сруши расните бариери на американската радио сцена во времето на сегрегација. Неговата формула беше едноставна по опис и генијална по реализација: хармонии, rhythm and blues, оркестрации и артисти со непогрешен шарм.
Стиви Вондер потпишал за Motown на единаесет години. Дајана Рос и Тhe Supremes станале глобален феномен. Марвин Геј го снимил „What’s Going On”, еден од највеличествените албуми во историјата на поп музиката. Тhe Temptations, Тhe Four Tops, Smokey Robinson, Тhe Jackson 5. Листата звучи неверојатно, но сите поминале низ иста куќа во Детроит.
Motown не бил само издавачка куќа. Бил политички чин. Докажувал дека Черна Америка може да создаде комерцијален производ кој белата Америка ќе го купи, сака и пее. Во 1958 година, тоа не беше мала работа.
Prince: Последниот и најнеопходниот
На 7 јуни 1958 година, истата година кога Горди го основал Motown, во Минеаполис, Минесота, се родил Принс Роџерс Нелсон. Светот го запознал само како Prince.
Тешко е да се опише Prince на оние кои не го следеле во реал тајм, бидејќи речиси сè за него звучи претерано. Свирел над двесте инструменти. Самостојно ги пишувал, компонирал, продуцирал и снимал своите песни. „Purple Rain” го снимил практично во живо со The Revolution за само два преземања. „When Doves Cry” немало бас линија, нешто невидено во осумдесеттите, и дебитирало директно на прво место.
Тој бил гитарист кого Ерик Клептон отворено го признавал за супериорен. Бил изведувач чии концерти траеле по четири часа и ја оставале публиката исцрпена и воодушевена. Бил и човек кој со своите правни битки против Warner Bros., вклучувајќи го легендарното менување на своето име во симбол, го промени начинот на кој уметниците размислуваат за сопственоста над своето дело.
Починал на 57 години, на 21 април 2016 година. Кога полицијата влегла во неговата студио-резиденција Пejзли Парк, пронашла стотици снимени но необjавени песни. Веројатно и после неговата cмрт, Prince имал повеќе музика отколку повеќето живи уметници.
Еден ден, еден звук
Мартин, Џонс, Принс, Motown. Четири приказни кои не се познаваат меѓусебно, кои не планирале да споделат ден во годинaта, и кои сепак завршиле на иста страница на историјата. Различни жанрови, различни генерации, различни континенти.
Но сите четири се доказ за иста работа: дека музиката, кога е вистинска, не прашува за потеклото, расата, годините или стилот. Таа само бара да ja слушнеш.
